Polacy coraz częściej zgłaszają podejrzenia oszustw podatkowych do urzędów skarbowych, co prowadzi do wzrostu liczby kontroli. W 2025 r. Krajowa Administracja Skarbowa otrzymała ponad 84 tys. takich informacji, głównie anonimowych i motywowanych osobistymi konfliktami. Te donosy często kończą się wizytą przedstawicieli fiskusa u przedsiębiorcy, gdzie kontrola bywa nie tylko stresująca, ale i pełna formalnych pułapek.
Liczba donosów rośnie
Z danych izb administracji skarbowej wynika, że liczba informacji o podejrzeniach nieprawidłowości związanych z rozliczeniami podatkowymi rośnie. W 2025 r. zgodnie z danymi KAS odnotowano wzrost o 6% (84,4 tys.) w stosunku do 2024 r. (79,8 tys.). Natomiast zestawiając dane z 2025 r. z danymi z 2023 r. (76,3 tys.), można zauważyć wzrost o ponad 10,5%.
Z danych szesnastu izb administracji skarbowej wynika, że aż 70% wszystkich zgłoszeń ma związek z osobistymi konfliktami pomiędzy zgłaszającym oraz tym, kogo dane zgłoszenie dotyczy. Zawiadomienia te zazwyczaj mają charakter anonimowy. Wśród autorów donosów są różne osoby – pracownicy, członkowie rodziny, kontrahenci, czy też sąsiedzi.
Warto zaznaczyć, że wiele zgłoszeń dokonywanych jest w oparciu o domysły, a nie wiedzę dotyczącą nieprawidłowości. Część zgłoszeń może wynikać z napięć lub sporów pomiędzy stronami, co nie zawsze oznacza, że są one oparte na obiektywnych i w pełni zweryfikowanych informacjach.
Bez względu na motywację wiele zgłoszeń kończy się podjęciem kontroli przez organy kontroli skarbowej.
Kontrole skarbówki u przedsiębiorców
Wielu przedsiębiorców skarży się na prowadzone u nich kontrole organów administracji skarbowej. Wynika to z faktu, że ustalenia stanu faktycznego są dokonywane przez organy działające w pierwszej i drugiej instancji. Sąd administracyjny, do którego można zaskarżyć wydaną przez organ drugiej instancji decyzję, rozpoznaje jedynie postawione w skardze zarzuty i kontroluje ustalony wcześniej stan faktyczny. Przedsiębiorcy często nie wiedzą jednak o swoich uprawnieniach w ramach prowadzonej kontroli i przez to mają następnie problemy.
Pracownicy fiskusa odgrywają kluczową rolę w ustalaniu stanu faktycznego, co w praktyce może mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Czynią to na podstawie zgromadzonych dowodów. Przedsiębiorcy nie pozostają jednak bezbronni, albowiem mogą oni zgłaszać wnioski o przeprowadzenie dowodów – np. z przesłuchania pracowników, określonych dokumentów bądź opinii biegłych.
Przesłuchania przez pracowników fiskusa – możliwe nieprawidłowości
Pojawiają się wątpliwości co do sposobu prowadzenia niektórych przesłuchań. Chodzi tutaj np. o sugerowanie odpowiedzi na zadawane pytania, a nawet wymuszanie odpowiedzi, które są korzystne z punktu widzenia przedstawicieli administracji skarbowej. Zgłaszane są również zarzuty dotyczące nadmiernie długich i obciążających przesłuchań. Czasami pracownicy organów prowadzą przesłuchania w taki sposób, aby odpowiedzi świadków na zadawane przez nich pytania potwierdzały przyjętą wcześniej tezę. Jest to sprzeczne z ich zadaniami, ponieważ kontrolerzy powinni ustalać stan faktyczny, a nie go tworzyć. Zdarzają się również przypadki, w których treść protokołu budzi wątpliwości co do pełnej zgodności z wypowiedziami świadków, np. poprzez drobne zmiany w sformułowaniach, które mogą wpływać na interpretację zeznań. Dzieje się to zazwyczaj poprzez zamianę jednego słowa w zdaniu, które całkowicie zmienia sens wypowiedzi. Choć przesłuchania mogą być utrwalane w formie nagrań, w praktyce nie zawsze jest to standardowo stosowane.
O czym pamiętać w razie kontroli?
Dowody, jakie zostają przeprowadzone w postępowaniu kontrolnym, podlegają utrwaleniu, aby w razie potrzeby mógł się z nimi zapoznać sąd. W tym celu sporządza się protokół, w którym dokumentuje się, kiedy, gdzie, w czyjej obecności przeprowadzono daną czynność. Po spisaniu protokołu odczytuje się go, aby osoba przesłuchiwana mogła zapoznać się z jego treścią, a następnie przesłuchujący i przesłuchiwany podpisują dokument. Gdyby jednak osoba przesłuchiwana odmówiła podpisania protokołu, fakt ten należy w nim odnotować.
Podobne artykuły
Moment odczytania jest tym, w którym trzeba zachować szczególną czujność. Przede wszystkim należy sprawdzić, czy protokół wiernie odzwierciedla wypowiedzi, a w razie potrzeby wnieść zastrzeżenia lub korekty albo formalne poprawki.
Dla strony postępowania lub świadka dopilnowanie tych kwestii może nie być łatwe. Przesłuchanie to zawsze stres i silne emocje, z którymi nie każdy jest w stanie sobie poradzić w odpowiedni sposób. Z tego względu niezwykle przydatna przy przesłuchaniu okazuje się obecność adwokata lub radcy prawnego, który nie tylko wie, na co warto zwrócić uwagę, ale i lepiej radzi sobie z emocjami.
W związku z tym, że rokrocznie liczba zgłoszeń do administracji skarbowej dotyczących ewentualnych nieprawidłowości jest coraz większa, coraz częściej wszczynane są kontrole. Należy jednak pamiętać, że zarówno strony, jak i świadkowie, mają swoje prawa, z których powinny korzystać w celu obrony swoich interesów. W szczególności warto mieć na uwadze możliwość skorzystania z pomocy adwokata lub radcy prawnego.
