Emeryci i renciści muszą w tym roku zwrócić uwagę na dwie zmiany związane z ZUS. Od połowy lipca Zakład wydaje nowy wzór legitymacji emeryta-rencisty, a we wrześniu rozpocznie wypłatę czternastej emerytury. Nowej legitymacji nie trzeba wyrabiać tylko dlatego, że zmienił się jej wygląd. Czternastka zostanie z kolei przyznana bez składania wniosku, ale nie trafi do każdego świadczeniobiorcy.
Pełna 14. emerytura w 2026 roku wynosi 1978,49 zł brutto. Tyle otrzymają osoby, których emerytura lub renta nie przekracza 2900 zł brutto. Pierwsze wypłaty zaplanowano na 1 września.
Nowa legitymacja emeryta-rencisty jest już wydawana
Nowy wzór legitymacji emeryta-rencisty obowiązuje od 1 lipca 2026 roku. ZUS mógł jednak do 12 lipca korzystać z wcześniej przygotowanych blankietów, dlatego dokumenty według nowego wzoru zaczęły trafiać do klientów od 13 lipca. Zmieniła się zarówno plastikowa legitymacja, jak i jej elektroniczna wersja dostępna w aplikacji mObywatel. Według danych przekazanych przez ZUS od 13 do 31 lipca wydano 24 635 nowych legitymacji.
Zmiana wzoru nie powoduje jednak masowej wymiany dokumentów. Dotychczasowa legitymacja emeryta nadal zachowuje ważność przez okres wskazany na karcie. Osoba, która ma ważny dokument, nie musi iść do placówki ZUS ani składać wniosku o nowy. Nową kartę otrzymają przede wszystkim osoby, którym legitymacja jest wydawana po raz pierwszy. ZUS wyda ją także po utracie albo kradzieży poprzedniego dokumentu, po upływie jego ważności oraz wtedy, gdy zmienią się dane umieszczone na legitymacji.
Legitymacja emeryta ma nowe zabezpieczenia
Zmiana nie rozszerza katalogu świadczeń ani uprawnień emerytów i rencistów. Dotyczy głównie bezpieczeństwa samego dokumentu. Nowa legitymacja jest wykonywana z tworzywa PCV. Zastosowano w niej zabezpieczenia utrudniające podrobienie karty, między innymi mikrodruk, gilosz, czyli precyzyjny wzór z cienkich linii, oraz indywidualny numer seryjny blankietu. Zmieniono także warstwę graficzną dokumentu.
Na legitymacji nadal znajdują się podstawowe dane właściciela, w tym numer PESEL oraz informacja o rodzaju pobieranego świadczenia. Zmodyfikowano również dokument elektroniczny w mObywatelu. Cyfrowa legitymacja zawiera zdjęcie, imię i nazwisko, numer PESEL, numer dokumentu oraz termin ważności. Z jej widoku usunięto informację o oddziale ZUS, który wydał legitymację.
Legitymacja potwierdza status emeryta lub rencisty
Legitymację emeryta-rencisty mogą otrzymać osoby z ustalonym prawem do emerytury, renty albo nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. Dokument służy przede wszystkim do potwierdzania tego statusu. Może być wymagany przy korzystaniu z ulg oferowanych emerytom i rencistom. Zakres zniżek nie jest jednak jednakowy w całym kraju. W komunikacji miejskiej zasady ustalają samorządy, a w muzeach, teatrach, obiektach sportowych czy innych instytucjach wynikają one z lokalnych regulaminów.
Osobne zasady obowiązują w transporcie kolejowym. Emeryci i renciści są uprawnieni do dwóch przejazdów w roku z ustawową ulgą 37 proc. w drugiej klasie pociągów objętych tym uprawnieniem. Sama legitymacja służy w takim przypadku do potwierdzenia prawa do zniżki.
14. emerytura 2026 wyniesie maksymalnie 1978,49 zł brutto
Druga istotna dla emerytów zmiana będzie widoczna we wrześniowych wypłatach. Pełna czternasta emerytura w 2026 roku wynosi 1978,49 zł brutto, czyli tyle samo co minimalna emerytura po tegorocznej waloryzacji. Pełną kwotę dostaną osoby, których podstawowa emerytura lub renta nie przekracza 2900 zł brutto. Przy wyższych świadczeniach uruchamiany jest mechanizm „złotówka za złotówkę”.
Każda złotówka ponad próg 2900 zł obniża czternastkę o złotówkę. Przy emeryturze wynoszącej 3500 zł brutto przekroczenie wynosi 600 zł, dlatego dodatkowe świadczenie zostanie obniżone z 1978,49 zł do 1378,49 zł brutto. Przy emeryturze 3700 zł brutto czternastka wyniesie 1178,49 zł brutto. ZUS nie wypłaci świadczenia, jeśli po zastosowaniu tego mechanizmu jego wysokość byłaby niższa niż 50 zł brutto. Granicą jest więc 4828,49 zł brutto podstawowej emerytury lub renty. Po jej przekroczeniu czternasta emerytura nie przysługuje.
Podobne artykuły
Terminy wypłaty czternastej emerytury we wrześniu
Czternastka nie wymaga osobnego wniosku. ZUS ustali prawo do świadczenia i wypłaci je razem z wrześniową emeryturą lub rentą. Wypłaty przypadają na 1, 6, 10, 15, 20 i 25 września, zgodnie z terminem otrzymywania podstawowego świadczenia. Osoby pobierające świadczenie przedemerytalne mają otrzymać czternastkę 1 października.
Sposób przekazania pieniędzy również się nie zmienia. Jeżeli emerytura trafia na rachunek bankowy, dodatkowe świadczenie zostanie przesłane na to samo konto. Przy wypłacie przekazem pocztowym ZUS zastosuje tę samą formę. Czternastka nie zostanie przyznana osobom, które na 31 sierpnia 2026 roku będą miały zawieszone prawo do emerytury lub renty.
Od czternastki ZUS potrąci podatek i składkę zdrowotną
Kwota 1978,49 zł jest kwotą brutto. Od czternastej emerytury pobierana jest składka zdrowotna oraz, jeśli wynika to z rozliczenia podatkowego danej osoby, zaliczka na podatek dochodowy. Kwota przekazana na konto może więc być niższa od podawanej stawki maksymalnej. Inaczej wygląda kwestia zajęć. Czternasta emerytura jest wolna od potrąceń i egzekucji komorniczej. Nie jest też uwzględniana przy ustalaniu prawa do świadczeń, których przyznanie zależy od dochodu.
Dla emerytów wrzesień będzie więc miesiącem dodatkowej wypłaty, ale jej wysokość zależy bezpośrednio od kwoty podstawowego świadczenia. Lipcowa zmiana dotycząca legitymacji nie wymaga natomiast żadnego działania od osób, które nadal mają ważny dokument. Nowy wzór będzie trafiał do nich dopiero wtedy, gdy powstanie potrzeba wydania kolejnej legitymacji.
