Osoby pobierające świadczenia przedemerytalne otrzymają tegoroczną czternastkę 1 października, razem z wypłatą za wrzesień. Pełna kwota dodatku wynosi 1978,49 zł brutto. ZUS przyzna go automatycznie, bez dodatkowego wniosku. Prawo do pieniędzy zależy jednak od sytuacji świadczeniobiorcy na koniec sierpnia.
Październikowy termin wynika ze sposobu wypłacania świadczeń przedemerytalnych. ZUS przekazuje je za zakończony miesiąc, pierwszego dnia następnego miesiąca. Należność za wrzesień zostanie więc wypłacona 1 października, a wraz z nią czternastka. Nie jest to osobna październikowa podwyżka ani wyrównanie zaległości.
Późniejszy przelew nie przesuwa daty ustalania uprawnień. Liczy się prawo do odpowiedniego świadczenia na 31 sierpnia 2026 r. Osoba, która uzyskała je dopiero we wrześniu, nie nabędzie z tego tytułu prawa do tegorocznej czternastki. Dodatkowe pieniądze nie przysługują również wtedy, gdy na koniec sierpnia prawo do świadczenia było zawieszone.
Świadczenie przedemerytalne i czternastka to dwie różne kwoty
Od 1 marca 2026 r. podstawowa wysokość świadczenia przedemerytalnego wynosi 1993,76 zł brutto miesięcznie. Jest więc nieco wyższa od pełnej czternastki, która odpowiada najniższej emeryturze i wynosi 1978,49 zł brutto. Obu kwot nie należy traktować zamiennie: pierwsza jest regularnym świadczeniem, druga dodatkową wypłatą raz w roku.
Pełna czternastka przysługuje przy świadczeniach nieprzekraczających 2900 zł brutto. Osoba otrzymująca wyłącznie świadczenie przedemerytalne w podstawowej wysokości mieści się poniżej tego progu. Przy wypłacie pełnego świadczenia za wrzesień i pełnej czternastki łączna należność wyniesie zatem 3972,25 zł brutto. To suma dwóch wypłat, a nie nowa miesięczna stawka.
Przy wyższych świadczeniach czternastka jest pomniejszana według zasady „złotówka za złotówkę”. Każda złotówka ponad próg 2900 zł obniża dodatek o złotówkę. Jeżeli po takim obliczeniu pozostanie mniej niż 50 zł brutto, wypłaty nie będzie. Przy zbiegu uprawnień do kilku wypłacanych świadczeń ZUS uwzględnia ich sumę.
Kwoty brutto nie są równoznaczne z przelewem na konto. ZUS informuje, że od czternastki pobierze składkę zdrowotną i zaliczkę na podatek dochodowy według zasad stosowanych przy emeryturach i rentach.
Wiek i staż zależą od przyczyny utraty pracy
Samo zbliżanie się do emerytury nie daje prawa do świadczenia przedemerytalnego. Ustawa przewiduje kilka odrębnych sytuacji, w których można je uzyskać. Przy utracie zatrudnienia znaczenie mają przyczyna rozwiązania umowy, długość zatrudnienia u ostatniego pracodawcy oraz okres uprawniający do emerytury.
Pracownica zwolniona z przyczyn dotyczących zakładu pracy może spełnić warunki przy wieku co najmniej 55 lat i 30-letnim stażu emerytalnym. Dla mężczyzny wymagania wynoszą odpowiednio 60 lat i 35 lat stażu. W obu przypadkach zatrudnienie u tego pracodawcy musi trwać co najmniej sześć miesięcy, a wymagany wiek i staż trzeba osiągnąć do dnia rozwiązania stosunku pracy.
Inne progi obowiązują przy rozwiązaniu stosunku pracy z powodu likwidacji lub niewypłacalności pracodawcy. Kobieta musi mieć co najmniej 56 lat i 20 lat okresów uprawniających do emerytury, a mężczyzna 61 lat i 25 lat takich okresów. Tutaj również wymagane jest przynajmniej sześciomiesięczne zatrudnienie u tego pracodawcy.
Długi staż pozwala uzyskać świadczenie bez minimalnego wieku
Przepisy przewidują również możliwość przyznania świadczenia bez osiągnięcia wskazanych wyżej progów wieku. Przy zwolnieniu z przyczyn dotyczących zakładu pracy potrzebny jest wówczas okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet lub 40 lat dla mężczyzn. Nadal obowiązuje warunek minimum sześciu miesięcy zatrudnienia u pracodawcy, z którym rozwiązano stosunek pracy.
Przy likwidacji lub niewypłacalności pracodawcy wystarcza odpowiednio 34 albo 39 lat stażu, ale trzeba go wykazać na wcześniejszy dzień: najpóźniej 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy. Osoba tracąca zatrudnienie w 2026 r. musi więc mieć wymagany staż już na koniec 2025 r. Także w tym przypadku zatrudnienie u tego pracodawcy musi trwać co najmniej sześć miesięcy.
Podobne artykuły
Przedsiębiorcy i byli renciści mają odrębne warunki
Świadczenia przedemerytalne nie są zastrzeżone wyłącznie dla byłych pracowników. Może się o nie ubiegać również osoba, wobec której ogłoszono upadłość po prowadzeniu działalności gospodarczej. Wymagane są co najmniej 24 miesiące nieprzerwanego prowadzenia działalności i opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Do dnia ogłoszenia upadłości kobieta musi mieć 56 lat i 20 lat stażu emerytalnego, a mężczyzna 61 lat i 25 lat stażu. Samo zamknięcie firmy nie jest równoznaczne z ogłoszeniem upadłości.
Osobne zasady dotyczą osób, którym ustało prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy pobieranej nieprzerwanie przez co najmniej pięć lat. Muszą zarejestrować się w urzędzie pracy w ciągu 30 dni od ustania tego prawa. Wymagany wiek to 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, a staż emerytalny odpowiednio 20 i 25 lat.
Najpierw zasiłek dla bezrobotnych, później wniosek do ZUS
Spełnienie warunków dotyczących wieku, stażu i wcześniejszego zatrudnienia nie kończy procedury. Potrzebny jest także co najmniej 180-dniowy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz dalsze pozostawanie w rejestrze bezrobotnych. Wniosek o świadczenie przedemerytalne składa się zasadniczo w ciągu 30 dni od wydania przez urząd pracy dokumentu potwierdzającego wymagany okres pobierania zasiłku. Termin ten nie jest liczony od dnia zwolnienia z pracy.
Ustawa pozwala zaliczyć do okresu 180 dni również określone okresy zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej podjętej w tym czasie. Gdy takie zatrudnienie kończy się już po upływie wymaganego okresu, termin na złożenie wniosku może być liczony od zakończenia pracy.
Świadczenie kompensacyjne dla nauczycieli podlega innym zasadom
Odrębnym rozwiązaniem jest nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Choć również zapewnia dochód przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, nie jest świadczeniem przedemerytalnym opisanym powyżej. W latach 2025–2026 wymagany wiek wynosi 56 lat dla kobiet i 61 lat dla mężczyzn. Potrzebne jest też 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym co najmniej 20 lat określonej w ustawie pracy nauczycielskiej, wykonywanej przynajmniej w połowie obowiązkowego wymiaru zajęć. Przepisy wymagają również zakończenia zatrudnienia na wskazanych w nich zasadach.
Kompensówka nie ma jednej stałej wysokości dla wszystkich uprawnionych. ZUS oblicza ją indywidualnie na podstawie danych emerytalnych danej osoby. Jej odbiorcy również należą do grup objętych czternastką, ale wyższa kwota ich podstawowego świadczenia może zmniejszyć dodatkową wypłatę albo wykluczyć ją całkowicie.
