Od 2027 roku przedsiębiorców może czekać ważna zmiana w zasadach rocznego rozliczania składki zdrowotnej. Zgodnie z projektem przygotowanym przez Ministerstwo Zdrowia o numerze UD428, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie będzie zwracał niewielkich nadpłat na konta bankowe płatników. Granicą ma być kwota 160 zł.
Nie oznacza to jednak, że pieniądze przepadną. Nadpłacone środki mają być dodawane do salda na koncie płatnika w ZUS i zostać rozliczone na poczet innych należności składkowych. Jeżeli wysokość nadpłaty przekroczy ustawowy próg, projekt przewiduje zwrot środków z urzędu, bez konieczności składania odrębnego wniosku jak dotychczas. Automatyczny przelew będzie jednak uzależniony od spełnienia kilku warunków. Jakich? Sprawdź!
Dlaczego ZUS chce zmienić sposób obsługi nadpłat?
Najczęściej, nadpłata składki zdrowotnej powstaje wtedy, gdy suma składek zapłaconych za poszczególne miesiące jest wyższa niż składka należna ustalona na podstawie rocznego dochodu albo przychodu przedsiębiorcy. Różnica może wynikać ze spadku dochodu w dalszej części roku, korekt rozliczeń, drobnych różnic powstających wskutek zaokrągleń lub zmiany sposobu opłacania podatku dochodowego na kolejny rok.
Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że masowa obsługa bardzo małych zwrotów jest dla ZUS nieproporcjonalnie kosztowna. Dlatego drobne nadpłaty mają być rozliczane na koncie płatnika zamiast każdorazowo trafiać na jego rachunek bankowy.
Kiedy ZUS nie zwróci nadpłaty automatycznie?
Obecna wersja projektu zakłada, że jeżeli nadpłata wynikająca z rocznego rozliczenia składki zdrowotnej nie przekroczy dziesięciokrotności kosztów upomnienia w egzekucji administracyjnej wynikający z rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 5 stycznia 2021 roku, ZUS nie zwróci jej automatycznie przedsiębiorcy. Przy obecnej stawce kosztów upomnienia próg wynosi 160 zł. Sformułowanie „nie przekracza” oznacza, że automatycznego zwrotu nie będzie zarówno przy nadpłacie 50 zł czy 159,99 zł, jak i dokładnie 160 zł. Dopiero kwota przekraczająca ustawową granicę będzie mogła zostać objęta zwrotem z urzędu, jeżeli zostaną spełnione pozostałe warunki.
Kwoty niższe zostaną zapisane na koncie płatnika w ZUS i skonsumowane w kolejnych okresach.
W jaki sposób ZUS zaliczy drobną nadpłatę?
Projekt zakłada rozliczanie nadpłat nieprzekraczających 160 zł według zasad obowiązujących na koncie płatnika składek. Jeżeli przedsiębiorca ma zaległości składkowe, środki w pierwszej kolejności zostaną przeznaczone na ich pokrycie. W przypadku braku zobowiązań wobec ZUS, środki pozostaną na koncie i pomniejszą przyszłe należności składkowe.
Zgodnie z uzasadnieniem projektu, po przeniesieniu środków na ogólne konto płatnika, będzie można wystąpić o ich zwrot na zasadach określonych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, łącznie z nadpłatami dotyczącymi innych funduszy pobieranych przez ZUS. Limit 160 zł dotyczy zatem tylko zwrotu nadpłaty z rocznego rozliczenia zdrowotnego za rok poprzedni, które dotychczas ZUS zwracał na wniosek płatnika, najpóźniej na początku sierpnia następnego roku. Nowe regulacje nie doprowadzą więc do mrożenia pieniędzy na koncie w ZUS np. w przypadku zawieszenia lub zamknięcia działalności i braku przyszłych należności składkowych.
Kiedy ZUS zwróci nadpłatę z urzędu?
Jeżeli nadpłata przekroczy ustawowy próg, ZUS ma dokonywać zwrotu środków automatycznie na rachunek bankowy przedsiębiorcy, bez konieczności składania odrębnego wniosku jak dotychczas (RZS-R)
Warunkiem koniecznym do otrzymania przelewu z ZUS będzie złożenie rocznego rozliczenia składki zdrowotnej w terminie oraz zgłoszenie prawidłowego, aktualnego i aktywnego numeru rachunku bankowego, na który można przekazać środki.
Kiedy większa nadpłata nie trafi od razu na konto?
Nadpłata nie zostanie przedsiębiorcy automatycznie zwrócona, jeśli nie spełni on wyżej wymienionych warunków. Zostanie ona przeksięgowana na konto płatnika składek a przedsiębiorca zachowa możliwość odzyskania środków na zasadach ogólnych.
ZUS najpierw potrąci własne należności
Kwota nadwyżki, wykazana w rocznym rozliczeniu składki zdrowotnej nie zawsze będzie równa kwocie zwróconej przedsiębiorcy. Projekt zakłada mechanizm zaspokajania wierzytelności ZUS z nadpłaty zwracanej z urzędu.
W pierwszej kolejności ZUS ma potrącić zaległości wynikające z nadpłat składki zdrowotnej nienależnie zwrócone przedsiębiorcy za poprzednie lata składkowe. Następnie, nadpłata zostanie przeznaczona na zaległe składki ZUS lub na należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Dopiero po zaspokojeniu wierzytelności ZUS nadpłata będzie mogła podlegać innym procedurom egzekucyjnym, upadłościowym lub restrukturyzacyjnym.
Przykład
Załóżmy, że przedsiębiorca wykaże w rozliczeniu rocznym składki zdrowotnej 1000 zł nadwyżki, ale jednocześnie ma 300 zł zaległości składkowych z poprzednich okresów. Zgodnie z projektowanymi zmianami, ZUS dokona kompensaty tych kwot a płatnik otrzyma jedynie 700 zł zwrotu na rachunek bankowy z tytułu rozliczenia rocznego składki zdrowotnej. W przypadku otrzymania niepełnego zwrotu z tytułu nadpłaty składki zdrowotnej, płatnik będzie musiał badać z czego wynika potrącenie i nie ma ono wpływu na jego rozliczenia podatkowe.
Czy planowane zmiany będą korzystne dla przedsiębiorców?
Według wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów, przyjęcie projektu przez rząd planowane jest na III kwartał 2026 roku.
Proponowane rozwiązania należy w zakresie automatyzacji zwrotu nadwyżki wynikającej z rocznego rozliczenia składki zdrowotnej bez obowiązku składania dodatkowych wniosków wydają się ukłonem w stronę przedsiębiorców. Ograniczy to nie tylko formalności, ale także ryzyko przeoczenia terminu na złożenie RZS-R i związanych z tym komplikacji w rozliczaniu nadpłat.
Mniej korzystnie przedstawia się kwestia pozostawiania drobnych nadpłat na koncie płatnika. Zaliczenie ich na poczet zaległości lub przyszłych składek pozwoli uniknąć wykonywania niewielkich przelewów, ale może mieć realny wpływ na rozliczenia podatkowe. Przedsiębiorcy będą musieli regularnie kontrolować saldo oraz sposób zaksięgowania środków na koncie w e-ZUS. Ma to znaczenie nie tylko dla prawidłowego ustalenia wysokości kolejnych wpłat, ale także dla właściwego ujęcia zapłaconych składek zdrowotnych w rozliczeniach podatkowych.
Nowe przepisy mogą więc wyraźnie uprościć odzyskiwanie większych nadpłat, ale jednocześnie zwiększą znaczenie systematycznego monitorowania rozrachunków z ZUS. Przedsiębiorcy powinni zwracać szczególną uwagę na to, czy nadpłata została zwrócona, zaliczona na zaległości, czy pozostawiona na poczet przyszłych należności. Niezbędny będzie przejrzysty sposób prezentowania rozliczenia tych operacji w e-ZUS. To przesądzi, czy zmiana rzeczywiście okaże się dla płatników realnym ułatwieniem.
















