Twój szef może być psychopatą – jakie wspólne cechy mają ludzie bogaci i psychopaci?

Czy istnieje zależność między ogromnymi zarobkami i sukcesami a psychopatycznym zaburzeniem osobowości?  Zdaniem uczonych z Uniwersytetu w San Diego tak. Zgodnie z wynikami badań, których przewodniczył profesor Simon Croom od 4 do 12% liderów wielkich korporacji wykazuje symptomy psychopatycznego zaburzenia osobowości. Jaka jest korelacja między bogactwem i sukcesem a psychopatią?

Kim jest współczesny psychopata?

O czym myślisz, gdy słyszysz słowo psychopata? Większość z nas wyobraża sobie bardziej znanych seryjnych morderców, takich jak Ted Bundy czy Jeffrey Dahmer, albo hollywoodzkie produkcje typu „American Psycho”. A co z psychopatami, którzy prowadzą normalne życia? Według Law Enforcement Bulletin szacuje się, że od 1% całej populacji mężczyzn to psychopaci, z czego wynika, że większość ludzi w ciągu swojego życia poznała, lub dopiero pozna psychopatę.

Co więcej, wbrew obiegowej opinii nie każdy psychopata przejawia mordercze zapędy rodem z Dahmera. Niektórzy z nich mają apetyt na sukces i pieniądze, a nie przemoc. W związku z tym, że reprezentacja osób z zaburzeniami psychopatycznymi w mediach jest dość jednostronna, zanim przejdziemy do analizy zależności między psychopatią a sukcesem, postaramy się przybliżyć znaczenie i objawy tego zaburzenia. A zatem zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia, psychopatia to:

Zaburzenie neuropsychiczne, które charakteryzuje się upośledzonymi reakcjami emocjonalnymi, brakiem empatii i impulsywnością, często skutkują utrwalonymi zachowaniami dewiacyjnymi, aspołecznymi i przestępczymi.

Psychopaci charakteryzują się brakiem empatii i samokrytyki, bywają błyskotliwi, ale ich urok osobisty jest powierzchowny, nie potrafią kontrolować swoich negatywnych emocji i uciekają się do patologicznego kłamstwa. W pracy naukowej zleconej przez dział badań kryminalistycznych FBI przeczytamy:

Psychopaci są błyskotliwi i czarujący, i wykorzystują te cechy do manipulowania innymi, aby ci im zaufali i w nich uwierzyli. To może prowadzić do tego, że ludzie będą dawać im pieniądze, głosować na nich w wyborach lub, ewentualnie, zostaną przez nich zamordowani. Ze względu na swoje zdolności interpersonalne, większość psychopatów przy pierwszym spotkaniu prezentuje się korzystnie, dlatego wielu z nich z powodzeniem funkcjonuje w społeczeństwie.

Badania nad psychopatią prowadzone przez Simona Croona oraz innych naukowców skupiają się na identyfikacji biologicznych i neuroanatomicznych podstaw tej przypadłości. Okazuje się, że istnieją strukturalne i funkcjonalne zmiany w mózgu osób cierpiących na psychopatię, zwłaszcza w obszarach związanych z regulacją emocji i kontroli impulsów, a samo zaburzenie może mieć podłoże genetyczne

Psychopata, czyli idealny materiał na bogacza?

„Nie wszyscy psychopaci siedzą w więzieniu, niektórzy zasiadają w zarządach” – w taki sposób skomentował wyniki swoich badań słynny psycholog, Robert D. Hare w 2002 roku. Zgadzają się z nim także inni naukowcy. Korelacja między psychopatią a osiąganiem wysokich stanowisk w korporacjach i rządzie była przedmiotem wielu badań akademickich.  W artykule opublikowanym przez magazyn Fortune profesor Simon Croom z Uniwersytetu Biznesu w San Diego (University of San Diego School of Business) przedstawia wyniki badań, zgodnie z którymi 12% liderów korporacyjnych wykazuje cechy psychopatyczne, a także implikacje takich cech u kadry kierowniczej wyższego szczebla.

Simon Croon, opierając się na obserwacjach klinicznych oraz badaniach ankietowych, wykazał, że osoby z psychopatycznymi cechami często podejmują ryzykowne decyzje biznesowe, co może prowadzić zarówno do sukcesu, jak i kryzysów finansowych. Istnieją również badania, które sugerują, że psychopaci częściej obejmują stanowiska kierownicze, ponieważ ich cechy, takie jak bezduszność, pewność siebie i zdolność do manipulacji, są często postrzegane jako atuty w świecie biznesu.

Z kolei Australijskie Towarzystwo Psychologiczne szacuje, że od 3 do 20% osób na wyższych stanowiskach w świecie korporacji to psychopaci, cechujący się bezwzględnością w dążeniu do gromadzenia pieniędzy, władzy i kontroli. Podobną korelację odnaleźli Paul Babiak, Robert D. Hare i Craig S Neumann. W swojej publikacji „Corporate Psychopathy: Talking the Walk” stwierdzili:

Większość uczestników z wysokimi wskaźnikami w zakresie psychopatii zajmowała wysokie stanowiska kierownicze(…). Działo się tak pomimo negatywnych ocen wyników w pracy i innych danych, które znajdowały się w rękach decydentów korporacyjnych. Ogólnie rzecz biorąc, wzorce korelacji i wykresy sugerują, że psychopatia jest silniej związana ze stylem niż z treścią. Przypuszczalnie zarządzanie wizerunkiem i umiejętność dobrej prezentacji mogą ukryć lub zniwelować słabe wyniki i zachowania, które są szkodliwe dla organizacji.

Clive Boddy, Richard Ladyshewsky i Peter Galvin w 2010 roku także odkryli, że znacznie więcej menedżerów wyższego szczebla wykazuje cechy psychopatyczne w porównaniu do pracowników znajdujących się niżej w hierarchii. Współpracownicy postrzegali psychopatów jako osoby kreatywne, potrafiące myśleć strategicznie i dobrze komunikujące się, ale posiadające słabe kompetencje zarządcze i niezdolne do działania zespołowego. Wyniki pracy psychopatów także pozostawiały wiele do życzenia i były oceniane negatywnie. Jednak pomimo słabych ocen, menedżerowie zdawali się postrzegać populację psychopatów jako jednostki cechujące się potencjałem przywódczym.

Psychopatyczni liderzy świata

Zgodnie z wynikami najnowszego badania przeprowadzonego przez dr Kevina Duttona z Uniwersytetu w Oksfordzie, który badał cechy psychopatyczne kandydatów na prezydenta USA i postaci historycznych za pomocą opracowywanego przez dziesięciolecia narzędzia psychometrycznego – Psychopathic Personality Inventory – Revised (PPI-R) – większość najbardziej znaczących liderów politycznych i wyznaniowych w dużym stopniu przypominało psychopatów.

Profesor Dutton spędził większość swojej kariery przyglądając się psychopatom i badając cechy psychopatyczne, aby zidentyfikować te, które mogą być korzystne i te, potencjalnie skutkujące karą więzienia. Według niego bycie psychopatą to spektrum. Uczony uważa także, że istnieje kilka zawodów, które wydają się przyciągać szczególną uwagę osób, znajdujących się na wysokim miejscu w skali psychopatii. Chodzi o biznes, chirurgię, prawo, wojsko i politykę.

W ciągu ostatnich kilku lat dr Dutton kontaktował się z oficjalnymi biografami wielu historycznych przywódców i poprosił ich o wypełnienie w ich imieniu skróconej wersji Inwentarza Osobowości Psychopatycznej. Jak się okazuje, zdecydowana większość z nich osiągała bardzo wysokie wyniki. W tej grupie znalazł się Winston Churchill (chociaż z przewagą pozytywnych przejawów psychopatii), Donald Trump, JFK, Hitler, czy Saddam Hussain. Analiza ujawniła również, że przywódcy, którzy charakteryzują się negatywnymi objawami psychopatii – takimi jak egocentryzm, impulsywność i brak empatii – zwykle nie radzą sobie tak dobrze na stanowisku.

Oto top 5 światowych liderów, którzy uzyskali najwyższy wynik w skali psychopatii

	Nieustraszona dominacja			Egocentryczna impulsywność				Bezduszność	Łączny wynik
Saddam Hussein	26	27	26	25	17	25	17	26	189
Henryk VIII	28	25	14	25	20	28	16	22	178
Idi Amin	24	25	27	22	12	19	20	27	176
Donald Trump	27	20	21	26	18	17	20	22	171
Adolf Hitler	26	10	15	27	18	28	18	27	169

Źródło: Oxford University

To nie jedyne badanie, które wyraźnie naznacza cechami psychopatycznymi światowych liderów politycznych. Zgodnie z opracowaniem naukowym autorstwa Scotta O. Lilienfelda Donald Trump nie był jedyną osobą z zaburzeniami psychopatycznymi wśród amerykańskich prezydentów. Najwyższe wyniki uzyskali:

1. Theodore Roosevelt (1.462)
2. John F. Kennedy (1.408)
3. Franklin D. Roosevelt (1.079)
4. Ronald Reagan (.912)
5. Rutherford B. Hayes (.824)
6. Zachary Taylor (.671)
7. Bill Clinton (.569)
8. Martin Van Buren (.554)
9. Andrew Jackson (.516)
10. George W. Bush (.391)

Najbardziej znani psychopaci ze świata mediów, biznesu i polityki

Oto najbardziej znane gwiazdy polityki i show-biznesu uznawane za osoby z zaburzeniem psychopatycznym.

Tom Cruise, czyli pierwowzór „American Psycho”

Zacznijmy od czegoś lekkiego. Christian Bale w roli psychopatycznego mordercy Patricka Batemana z biegiem lat stał się kultową postacią – i nie bez powodu. W American Psycho, filmie opartym na powieści Breta Eastona Ellisa o tym samym tytule, odstręczająca osobowość Batemana i przesadne reakcje zachodzące w jego głowie są niepokojące, a jednocześnie niezwykle wiarygodne. Co zaskakujące,  Bale nie wzorował się na zachowaniu żadnego seryjnego mordercy, ale na gwieździe filmowej, Tomie Cruise, zainspirowany głośnym wywiadem, w którym aktor przypomina cyborga udającego człowieka. Wielki uśmiech w poważnych sytuacjach, wymuszony, radosny sposób wypowiedzi, oraz pustka widoczna w jego oczach, sprawiły, że Christian Bale odniósł wrażenie, jakby Cruise nie był człowiekiem, lecz kimś, kto obserwuje ludzi i próbuje imitować ich zachowania.

Jednak jeden wywiad psychopatą nie czyni. Spekulacje i podejrzenia, że aktor może cierpieć na psychopatyczne zaburzenie osobowości, były podsycane przez różne publiczne incydenty i zachowania Cruise, takie jak intensywne publiczne napady gniewu, powiązania ze scjentologią, oskarżenia o naruszenia i przemoc wobec obu małżonek,  a także ścisłą kontrolę nad swoim publicznym wizerunkiem i liczne procesy o zniesławienie. Związki Cruise’a, w szczególności jego głośne rozwody z Nicole Kidman i Katie Holmes, doprowadziły do spekulacji na temat jego życia osobistego i zachowania za zamkniętymi drzwiami. Chociaż rozwody i problemy w związkach są powszechne w branży rozrywkowej, intensywna kontrola i przemoc, związane z małżeństwami Cruise’a podsyciły spekulacje na temat jego osobowości i stabilności emocjonalnej.

Jednym z godnych uwagi przykładów wydarzeń jest jego niesławny incydent ze skakaniem po kanapie w programie „The Oprah Winfrey Show” w 2005 roku, w którym wyraził swoją miłość do Katie Holmes w żywiołowy i nieco niekonwencjonalny sposób. Niektóre osoby interpretowały to zachowanie jako nieobliczalne lub wskazujące na ukryte problemy psychologiczne.

Donald Trump – socjopata, narcyz i psychopata w jednym?

Absolutny brak empatii wobec ofiar klęsk żywiołowych i przemocy, nadzwyczajna jak na dorosłego mężczyznę niemożność kontrolowania swoich emocji, nawoływanie do agresji, manipulacje, kłamstwa, autorytarność, czy wieloletnia przyjaźń i uczestnictwo w seks-imprezach skazanego pedofila, handlarza ludźmi i gwałciciela, oraz brak wyrzutów sumienia z tego tytułu – to tylko kilka powodów, dla których zarówno zwykli ludzie, jak i uczeni zaczęli stawiać Trumpowi diagnozę psychopatycznego zaburzenia osobowości. Były prezydent Stanów Zjednoczonych stał się motorem rozwoju badań na temat psychopatii wśród ludzi u władzy w USA.

Wyniki wspomnianego wyżej badania uczonych z Oksfordu wyraźnie wykazują, że Donald Trump uzyskał wyższy wynik w skali psychopaty niż jego rywale w wyścigu o fotel prezydenta z 2016 roku. Co więcej, jego łączny wynik uplasował do w skali tuż nad Adolfem Hitlerem i nieco za rzeźnikiem z Ugandy, Idi Aminem, uznawanym za jednego z najbrutalniejszych dyktatorów w historii. Co szczególnie interesujące, Trump wyprzedził innych kandydatów w „nieustraszonej dominacji”, obszarze kojarzonym z udaną prezydenturą, oraz w „egocentrycznej impulsywności”, czyli zestawie cech uważanych za jednoznacznie negatywne.

Joe Kennedy – człowiek, który zafundował lobotomię 23-letniej córce

Kolejnym przykładem władczego psychopaty, który był w stanie na wiele okrutnych czynów w imię poprawy swojego wizerunku, jest patriarcha rodu Kennedych – Joe. Ojciec prezydenta Johna F. Kennedy’ego oraz senatorów Roberta F. i Teda Kennedych, skazał swoją zaledwie 23-letnią córkę na lobotomię, która nie była uzasadniona niczym poza obawą o medialny wizerunek rodziny Kennedych i karierę polityczną synów.

Rosemary Kennedy była zwykłą, radosną nastolatką, która miewała huśtawki nastrojów, sprawiała niejakie problemy wychowawcze i nie uczyła się też nazbyt dobrze. To doprowadziło do tego, że rodzina w mediach zaczęła usprawiedliwiać swoje porażki dydaktyczne opóźnieniem w rozwoju córki – dana teoria nie była potwierdzona ani przez lekarzy, ani ludzi obcujących z Rosemary. Jednak to nie wystarczyło Joe, który był zdeterminowany do szybkiego pozbycia się „problemu”. Joe Kennedy  w tajemnicy przed żoną zdecydował się bezpowrotnie okaleczyć fizycznie i psychicznie córkę. Lobotomia, przeprowadzona w 1941 roku, spowodowała poważne zaburzenia funkcji intelektualnych i sprawności fizycznej, skutecznie unieruchamiając Rosemary na resztę życia.

Prawda o zabiegu lobotomii oraz faktycznym stanie Rosemary była ukrywana przez Kennedych przez dekady, a kiedy ujrzała światło dzienne, uwypukliła kontrowersyjne i nieetyczne praktyki związane z metodami leczenia zaburzeń psychicznych w tamtych czasach oraz bezduszność Joe i jego potomków. Rosemary większość swojego życia spędziła częściowo sparaliżowana i niema w domach opieki i zmarła w 2005 roku.

Co więcej, z uwagi na to, że zaburzenia psychopatyczne wynikają z implikacji genetycznych oraz środowiska wychowania, bardziej prawdopodobny wydaje się scenariusz, w którym Joe przekazał swój problem synom, szczególnie Johnowi F. Kennedy.

Bernie Madoff – sztandarowy psychopata świata biznesu

Bernard Lawrence Madoff był amerykańskim przestępcą finansowym i finansistą, który przyznał się do stworzenia największego znanego schematu Ponziego w historii. Postać Madoffa jest powszechnie uznawana typowego przedstawiciela korporacyjnych psychopatów. Kryminalista uzyskał wysokie wyniki w obu najważniejszych naukowych testach psychopatii i podobnie jak inni potencjalni psychopaci korporacyjni, tacy jak Maxwell, Ebbers, Dunlap i Lay, był kojarzony oszustwami biznesowymi.

Korzystając z dwóch wskaźników psychopatii Madoff przejawiał wszystkie cechy psychopaty korporacyjnego (100%), podczas gdy w drugim (CAPP) osiąga wynik około 90%, co mieści się w zakresie psychopatii.

Dynastia Musków – psychopatia w genach

Obok sukcesów biznesowych Elon Musk jest znany ze swojego braku empatii, okrucieństwa, mitomanii, łamania praw pracowniczych, oszustw, niepłacenia alimentów, oraz narcyzmu. Nic więc dziwnego, że część badaczy i opinia publiczna uważa go za człowieka cierpiącego na zaburzenia psychopatyczne i socjopatyczne. Co więcej, podobnie jak w przypadku Joe Kennedy, niedaleko pada jabłko od jabłoni.

Dziedzic kopalni szmaragdów bezsprzecznie wdał się w ojca. A ten, bazując na wypowiedziach samego Elona, bliskich mu osób oraz opinii publicznej, był protoplastą psychopatycznych zaburzeń w rodzinie i delikatnie mówiąc, nie najlepszym człowiekiem. Errol to wyniosły i aspołeczny człowiek, który od zawsze był pozbawiony kręgosłupa moralnego. Słynie z niewybrednych wypowiedzi, naruszeń prawa pracy i okrucieństwa wobec synów. Jednak chyba najobrzydliwszym z jego wyskoków jest niedawno ujawnione zapłodnienie swojej przybranej córki, którą poznał, gdy dziewczynka miała zaledwie cztery lata. Stosunki seksualne z pasierbicą Errol, w najlepszych tradycjach psychopatów, skwitował bezdusznym:

Jedyną rzeczą, dla której jesteśmy na Ziemi, jest rozmnażanie się

Psychopatia – klucz do sukcesu?

Badania naukowe potwierdzają, że istnieje silny związek między psychopatią a zajmowaniem wysokich stanowisk w biznesie i polityce. Choć nie wszyscy bogaci ludzie są psychopatami, to te cechy osobowości często sprzyjają osiąganiu sukcesu w świecie, gdzie liczy się pozbawiona skrupułów walka o władzę i wpływy.

Chcesz poznać historie psychopatów?

Zapraszamy na platformę Player.pl, gdzie możesz obejrzeć program „Psychopata – znaki szczególne”. Co poza tym znajdziesz na tej aplikacji?

✅ Nowości kinowe
✅ Interesujące reality show
✅ Aktualne informacje z Polski i ze Świata
✅ Kultowe seriale
✅ Produkcje z najlepszymi aktorami na świecie