Kwestia zasiłku macierzyńskiego budzi wiele obaw wśród prowadzących działalność gospodarczą. Wiele Pań, planujących w niedalekiej przyszłości ciążę, za wszelką cenę szuka etatu w obawie przed problemami związanymi z uzyskaniem pieniędzy z ZUS. Czy słusznie? Sprawdź!
Brak zasiłku macierzyńskiego na JDG? To mit!
Bardzo często słyszy się, że jednoosobowa działalność gospodarcza nie jest korzystna dla kobiet planujących założenie rodziny, ze względu na brak prawa do zasiłku macierzyńskiego. To nieprawda. Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zasiłek macierzyński przysługuje ubezpieczonej, która w okresie ubezpieczenia chorobowego albo w okresie urlopu wychowawczego:
- urodziła dziecko;
- przyjęła na wychowanie dziecko w wieku do 14. roku życia i wystąpiła do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia;
- przyjęła na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, dziecko w wieku do 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego – do 10. roku życia.
Jak wynika z przepisów, warunkiem koniecznym do ubiegania się o zasiłek macierzyński nie jest konkretna forma zatrudnienia, a zgłoszenie do ubezpieczenia chorobowego. W przypadku niektórych form aktywności zawodowej tj. współpracy na podstawie umowy zlecenie lub prowadzenia własnej działalności gospodarczej, podleganie pod ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Przedsiębiorcy, dokonując zgłoszenia ZUS ZUA (lub zleceniobiorcy, wypełniając kwestionariusze dla zleceniodawcy) muszą zadeklarować chęć podlegania pod ubezpieczenia chorobowe, aby móc korzystać ze świadczeń. W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą, zgłoszenie do ubezpieczenia chorobowego wiąże się z obowiązkiem opłacania dodatkowej składki na ubezpieczenie chorobowe, której wysokość okresie od lipca do grudnia 2023 roku wynosi :
- 25,65 PLN miesięcznie dla osób uprawnionych do preferencyjnych składek na ubezpieczenia społeczne;
- 101,94 PLN miesięcznie dla opłacających tzw. „pełne składki”.
Zasiłek macierzyński – od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego!
Zasiłek macierzyński jest wypłacany bez tzw. okresu wyczekiwania. Ubezpieczony nabywa do niego prawo już od pierwszego dnia podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Przykładowo, jeśli kobieta prowadząca działalność gospodarczą urodzi dziecko dzień po tym, jak zgłosi się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, to zasiłek macierzyński jej przysługuje. Warto wspomnieć, że przedsiębiorca ma 7 dni na zawnioskowanie o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Jeśli osoba prowadząca działalność gospodarczą dopełni obowiązku zgłoszenia do ubezpieczeń (poprzez złożenie ZUS ZUA) do 7 listopada, a we wniosku o objęcie ubezpieczeniem chorobowym wskaże datę 1 listopada, zostanie objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od początku miesiąca.
Wysokość zasiłku macierzyńskiego to decyzja przedsiębiorcy!
Zgodnie z art. 29a ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zasiłek macierzyński przysługuje przez okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego oraz urlopu ojcowskiego. Oznacza to, że w tym zakresie przepisy Kodeksu pracy regulują również okresy pobierania zasiłku macierzyńskiego przez przedsiębiorców. Wynika z tego, że prowadzący działalność gospodarczą nabywa prawo do zasiłku macierzyńskiego na tych samych zasadach, co pracownik zatrudniony na umowie o pracę. Świadczenie przysługuje ubezpieczonemu maksymalnie przez 61 tygodni, w przypadku urodzenia lub adopcji jednego dziecka, lub do 80 tygodni w przypadku większej liczby dzieci.
Wysokość zasiłku macierzyńskiego jest zależna od podstawy jego wymiaru. W przypadku zatrudnionych na podstawie umowy o pracę – od ich przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku przysługującego pracownikowi przyjmuje się przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe lub odpowiednio wypadkowe, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenia społeczne. Dla przedsiębiorców, podstawę stanowi przeciętny miesięczny przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Za przychód przyjmuje się kwotę stanowiącą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe (po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71%). Oznacza to, że przedsiębiorca, deklarując od jakiej podstawy zamierza opłacać składkę na ubezpieczenie chorobowe, wpływa na wysokość otrzymywanego przez siebie zasiłku macierzyńskiego w przyszłości. Jednakże, podstawa zadeklarowana przez ubezpieczonego opłacającego nie może być niższa 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce (w okresie od lipca do grudnia 2023 roku – 4161 PLN). Wyjątkiem od tej reguły są przedsiębiorcy opłacający preferencyjne składki na ubezpieczenia społeczne lub składki społeczne zależne od dochodu uzyskanego w poprzednim roku (Mały ZUS Plus). Maksymalna miesięczna podstawa wymiaru na ubezpieczenie chorobowe przedsiębiorcy nie może natomiast przekroczyć 250% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (w okresie od lipca do grudnia 2023 roku – 17 337,50 PLN). Warto wspomnieć, że zadeklarowana przez przedsiębiorcę podstawa wymiaru składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe nie musi odpowiadać dochodom osiąganym z prowadzonej działalności gospodarczej. Przykładowo, osiągając dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 10 000 PLN miesięcznie, przedsiębiorca może zadeklarować opłacanie składki chorobowej od podstawy wynoszącej zarówno 4161 PLN, jak i 8 000 PLN lub 17 000 PLN miesięcznie. Dla porównania, podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego osoby zatrudnionej na podstawie umowy o pracę będzie zależała tylko i wyłącznie od wysokości jego przeciętnego wynagrodzenia brutto, pomniejszonego o składki na ubezpieczenia społeczne. Przy takiej konstrukcji podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego, pracownik nie ma realnego wpływu (np. poprzez dobrowolne opłacanie wyższych składek na ubezpieczenia społeczne) na wysokość przyszłego świadczenia.
Wysokość otrzymywanego zasiłku macierzyńskiego jest również zależna od okresu urlopu, za jaki przysługuje. Zgodnie z art. 31 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, miesięczny zasiłek macierzyński za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu macierzyńskiego, okres urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego oraz okres urlopu ojcowskiego wynosi 100% podstawy wymiaru zasiłku. Natomiast, miesięczny zasiłek macierzyński za okres ustalony przepisami Kodeksu pracy jako okres urlopu rodzicielskiego wynosi 70% podstawy wymiaru zasiłku. Jeżeli jednak ubezpieczona złoży pisemny wniosek o wypłacenie jej zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze, w terminie 21 dni od daty porodu, wówczas wysokość należnego zasiłku w całym okresie wyniesie 81,5% podstawy wymiaru.
Przykład
Pani Ania urodziła jedno dziecko. Zgodnie z art. 180 §1 pkt 1 Kodeksu Pracy, przysługuje jej 20 tygodni urlopu macierzyńskiego, za który może otrzymać zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru składki. Później, zgodnie z art. 182¹ᵃ §1 pkt 1 Kodeksu Pracy, ma do dyspozycji 41 tygodni urlopu rodzicielskiego, w okresie którego zasiłek będzie stanowił 70% podstawy wymiaru składki. Jeśli jednak w ciągu 21 dni od daty porodu złoży pisemny wniosek o wypłacenie jej zasiłku macierzyńskiego za okres 61 tygodni, wówczas otrzyma świadczenie w wysokości 81,5% podstawy wymiaru składek w całym okresie.
Macierzyński na JDG = brak ZUS + możliwość osiągania przychodów!
Możliwość kreowania wysokości przyszłego świadczenia to nie jedyna zaleta „macierzyńskiego na działalności”. Przedsiębiorcze mamy, w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego, nie mają obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z art. 9 ust. 1c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, pobierające zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego podlegają obowiązkowo z tego tytułu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Dochodzi do tzw. zbiegu tytułów do ubezpieczeń społecznych, a składki społeczne w okresie pobierania świadczeń są finansowane przez budżet państwa. Przedsiębiorca podlega jedynie pod obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne i musi opłacać należne składki. Co więcej, pobieranie zasiłku macierzyńskiego przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą nie oznacza braku możliwości zarabiania! Przedsiębiorca może dalej osiągać przychody, nawet jeśli nie zatrudnia pracowników. To do niego należy decyzja, czy okres pobierania zasiłku poświęci w pełni na wychowanie dziecka, czy będzie dzielił ten czas pomiędzy rodzinę a prowadzenie działalności gospodarczej. Co ważne, wysokość osiąganych przychodów w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego nie stanowi podstawy do ograniczania jego wysokości lub zawieszenia wypłat. Przedsiębiorca ma również możliwość zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego. W okresie zawieszenia nie ma on obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne ani składania deklaracji.
Płać ZUS w terminie! Możesz nie dostać zasiłku!
Do „macierzyńskiego na działalności” zniechęcały również restrykcyjne przepisy pozbawiające młode mamy świadczeń w przypadku najmniejszego spóźnienia w opłacaniu składek ZUS. Na szczęście, od 1 stycznia 2022 roku nieterminowe opłacenie składek nie powoduje już ustania dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Przedsiębiorcy nie tracą już świadczeń ze względu na drobne opóźnienia w płatnościach i nie muszą składać wniosków o wyrażenie zgody na opłacenie składek po terminie. Powyższe obowiązuje, jeśli w dniu powstania prawa świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą nie będą miały zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, albo zadłużenie nie przekroczy 1% minimalnego wynagrodzenia za pracę (od lipca 2023 roku – 36 PLN). Jeśli całe zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na kwotę przekraczającą 1% minimalnego wynagrodzenia za pracę, zostanie spłacone przed upływem 6 miesięcy od dnia powstania prawa do świadczenia, to ZUS wypłaci całe przysługujące świadczenie (od dnia powstania tego prawa). Jeżeli natomiast zadłużenie zostanie uregulowane po 6 miesiącach od dnia powstania prawa do świadczenia, to świadczenie będzie przysługiwało od dnia spłaty całości zadłużenia. Prawo do świadczenia za okres przed tą datą przedawni się.
Wyłudzenie zasiłku macierzyńskiego – przykre konsekwencje
Zła sława „macierzyńskiego na działalności” powoduje, że przedsiębiorcze mamy próbują podejmować zatrudnienie pracownicze często już będąc w ciąży. Niestety, coraz częściej ZUS dokonuje kontroli przed przyznaniem zasiłku macierzyńskiego. Wstrzymuje prawo do świadczenia i wszczyna postępowania wyjaśniające z uwagi krótki okres zatrudnienia. Najczęstszym zarzutem jest pozorność nawiązanego stosunku pracy, którego celem jest jedynie otrzymanie świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Niestety, większość takich spraw kończy się w sądach i toczy się latami. Potencjalne konsekwencje przegranego sporu z ZUS mogą być dotkliwe zarówno dla zatrudniającego, jak i pracownika.
Czy fakturowanie to dla Ciebie strata czasu?
Program Faktura.pl sprawi, że fakturowanie zajmie Ci mniej, niż 30 sekund. Przez pierwszy miesiąc darmowego korzystania z aplikacji zobaczysz, jak jej funkcje uproszczą Ci życie. Oto zalety korzystania z Faktura.pl:
✅ Automatyczne wystawianie faktur cyklicznych
✅ Wysyłka dokumentów z poziomu aplikacji
✅ Program zintegrowany z Krajowym Systemem e-Faktur
✅ Możliwość księgowania swoich kosztów za pomocą kilku kliknięć
✅ Natychmiastowa płatność przy pomocy przycisku „Kliknij, aby opłacić fakturę” umieszczonego na dokumencie
✅ Funkcja magazynu z możliwością zintegrowania z Allegro
Podsumowanie
Przedsiębiorcza mama ma prawo do zasiłku macierzyńskiego na tych samych zasadach, co zatrudniona na etacie. Ponadto, może sama kreować wysokość świadczenia otrzymywanego w przyszłości, które nie musi być zależne od wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów. Co więcej, w okresie otrzymywania zasiłku macierzyńskiego może kontynuować prowadzenie działalności gospodarczej i osiągać przychody, ale nie jest zobowiązana do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne. Jedyne o czym musi pamiętać aby nabyć prawo do zasiłku macierzyńskiego, to zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego oraz niedopuszczanie do zaległości wobec ZUS. Podjęcie zatrudnienia pracowniczego na chwilę przed planowanym porodem może skończyć się zakwestionowaniem prawa do świadczeń przez ZUS i wieloletnią batalią o pieniądze w sądzie. Jeżeli jesteś właścicielem firmy i Twoja pracownica ma obawy przed przejściem z Umowy o Pracę na Jednoosobową działalność gospodarczą, to ten artykuł powinien rozwiać wszelkie wątpliwości. Chyba, że inną obawą jest fakturowanie, rozliczanie i prowadzenie księgowości – wówczas polecamy zapoznać się z programem benefitowym faktura.pl. Dzięki niemu zadbasz o osoby B2B i ograniczysz rotację pracowników. Zapoznaj się z programem benefitowym.
Podobne artykuły
Zainteresował Cię ten artykuł? Czytaj więcej takich treści w ramach cyklu „Alarm podatkowy”
