Podatek cukrowy znów trafia na pierwsze strony biznesowych serwisów, bo od 2026 roku przedsiębiorcy zapłacą za niego znacznie więcej. Zmienią się stawki, zasady naliczania i realne obciążenie dla firm z branży napojowej, ale skutki odczuje także handel, gastronomia, sadownicy, a nawet małe manufaktury produkujące lokalne napoje. Dla wielu biznesów będzie to moment, w którym trzeba przeliczyć opłacalność całych linii produktów i przygotować się do nowej struktury kosztów.
Czym jest podatek cukrowy i jak działa obecnie?
Podatek cukrowy, formalnie nazywany opłatą od środków spożywczych zawierających substancje słodzące, został wprowadzony jako narzędzie prozdrowotne, ale w praktyce stał się jednym z zasadniczych kosztów, który muszą uwzględniać producenci i importerzy napojów. Obejmuje on zarówno klasyczne napoje gazowane, soki dosładzane i napoje energetyczne, jak i mniej oczywiste produkty, np. wody smakowe czy napoje z dodatkiem kofeiny i tauryny.
Obowiązujący do tej pory system składa się z dwóch części: stałej opłaty za litr napoju oraz zmiennej zależnej od ilości cukru powyżej 5 g na 100 ml, a także dodatkowej dopłaty za kofeinę i taurynę. W efekcie każdy producent musi precyzyjnie analizować skład, bo nawet pojedynczy gram cukru ponad limit automatycznie podnosi wysokość należnej daniny.
Co ważne, podatek nie dotyczy tylko „kolorowych” napojów – wpływa na cały łańcuch: od sadowników dostarczających surowiec, przez zakłady przetwórcze, po sieci handlowe i gastronomię. Już obecne stawki zmieniały strukturę cen w sklepach, ale dopiero nadchodzące podwyżki – zarówno stałej części podatku, jak i dopłaty za kofeinę – sprawiają, że wiele firm będzie musiało na nowo przeliczyć receptury, marże, strategie cenowe i portfolio produktów, jeśli chce utrzymać konkurencyjność na rynku, który już teraz działa pod presją wysokich kosztów operacyjnych.
Co się zmieni od 2026 roku?
Rządowy projekt zmian ustawy o zdrowiu publicznym oraz ustawy o PIT zakłada jedną z największych podwyżek tzw. opłaty cukrowej od momentu jej wprowadzenia. Według propozycji Ministerstwa Finansów, która ma wkrótce trafić pod obrady Rady Ministrów, a następnie do Sejmu, wzrosną wszystkie składowe opłaty nakładanej na napoje i soki. Część stała ma wzrosnąć z 0,50 zł do 0,70 zł za litr, natomiast część zmienna – naliczana za każdy gram cukru powyżej 5 g na 100 ml – podwoi się z 0,05 zł do 0,10 zł. Największą zmianą jest jednak planowany wzrost dopłaty za kofeinę i taurynę z 0,10 zł aż do 1,00 zł za litr, co oznacza dziesięciokrotną podwyżkę i całkowicie zmienia strukturę kosztów w segmencie napojów energetycznych oraz funkcjonalnych.
Łącznie maksymalna opłata cukrowa wzrośnie z 1,20 zł do 1,80 zł za litr, czyli o 50 procent. Jeśli projekt przejdzie ścieżkę legislacyjną bez zmian, nowe stawki zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2026 roku, a dla firm oznacza to nie kosmetyczną korektę, lecz istotną ingerencję w koszty produkcji, logistykę oraz politykę cenową. Branża soków i napojów naturalnych już alarmuje, że podwyżka może podważyć sens dotychczasowych ulg dla produktów zawierających minimum 20% soku, co w praktyce może zmniejszyć zapotrzebowanie na surowiec i uderzyć w sektor przetwórstwa owocowo-warzywnego. Dla przedsiębiorców to sygnał, że trzeba będzie ponownie przeliczyć opłacalność całych linii produktów, przygotować scenariusze renegocjacji umów handlowych oraz wdrożyć narzędzia kontrolujące koszty na każdym etapie łańcucha dostaw. Jeśli planowane przepisy wejdą w życie, ich wpływ odczują zarówno duże koncerny, jak i najmniejsi producenci napojów.
Jak podwyżka podatku cukrowego uderzy w przedsiębiorców?
Wpływ zmian na przedsiębiorców będzie odczuwalny na każdym etapie działalności – od kosztów surowców po finalną marżę sprzedażową. Producenci napojów już dziś wyliczają, że podwyżka podatku cukrowego może zwiększyć koszt wytworzenia litra napoju nawet o kilkanaście procent, a w przypadku energetyków – o kilkadziesiąt.
W praktyce oznacza to konieczność podnoszenia cen detalicznych, co może osłabić popyt, szczególnie wrażliwy na cenę w przypadku napojów słodzonych i produktów „impulsowych”. Handel będzie musiał zmierzyć się z presją na półkach – wyższymi cenami, mniejszą rotacją i negocjacjami z producentami, którzy mogą próbować przerzucać część kosztów na dystrybutorów. Najmocniej ucierpią jednak małe i średnie firmy, które nie mają takiej elastyczności finansowej ani technologicznej, by szybko reformułować receptury, zwiększać udział soków, obniżać zawartość cukru czy zastępować go słodzikami.
W sektorze rolniczym – zwłaszcza wśród sadowników – rośnie obawa przed spadkiem popytu na koncentraty owocowe, które dotąd chroniły niektóre produkty przed wyższą opłatą, a po zmianach mogą już nie spełniać kryteriów zwolnienia. To wszystko dzieje się w momencie, w którym firmy i tak zmagają się z rosnącymi kosztami energii, pracy i opakowań. W efekcie podwyżka podatku cukrowego nie jest pojedynczą daniną, ale impulsem, który może zaburzyć równowagę cenową i produkcyjną w całej branży napojowej – od marek premium po regionalnych wytwórców.
Strategie dostosowania firm do nowych stawek opłaty cukrowej
W obliczu podwyżki podatku cukrowego firmy muszą potraktować 2025 rok jako czas intensywnego przygotowania i optymalizacji, bo od 2026 roku koszty mogą wzrosnąć na tyle znacząco, że brak działań grozi spadkiem rentowności całych kategorii produktów.
Najważniejsza strategia to zmiana receptur – zmniejszenie ilości cukru, zwiększenie udziału soku powyżej 20% lub wprowadzenie alternatywnych substancji słodzących, o ile pozwalają na to przepisy i profil smakowy produktu. Duże koncerny od lat inwestują w R&D, ale teraz również mniejsze firmy muszą rozważyć zmianę składu, jeśli chcą utrzymać konkurencyjne ceny.
Drugim kluczowym elementem jest analiza portfolio – warto ocenić, które napoje generują największe obciążenia podatkowe, a które mogą zostać przebudowane, wycofane lub zastąpione mniej opodatkowanymi wariantami. Istotne jest również przygotowanie się operacyjne i księgowe: nowe stawki oznaczają konieczność aktualizacji systemów rozliczeniowych, monitoringu składu, etykietowania oraz kontroli poziomu cukrów w produkcji.
Firmy handlowe i gastronomiczne mogą natomiast rozważyć renegocjacje kontraktów oraz wprowadzenie nowych struktur cenowych, by uniknąć gwałtownego szoku dla konsumentów. Kluczowe okaże się także podejście komunikacyjne – przedsiębiorcy, którzy wprost wyjaśnią klientom powody zmian cen i postawią na linię napojów „mniej cukru”, „bez tauryny” czy „na naturalnym soku”, mogą wręcz zyskać wizerunkowo. Ostatecznie najważniejsze jest wyprzedzanie regulacji: przedsiębiorstwa, które przygotują się wcześniej, unikną chaosu i będą mogły płynnie wejść w nowy system, gdy podatek zacznie realnie wpływać na ich koszty produkcji.
Ryzyka i konsekwencje dla rynku w długim terminie
Choć podwyżka podatku cukrowego ma wejść w życie dopiero w 2026 roku, jej skutki będą rozciągać się znacznie dalej niż jeden sezon rozliczeniowy. Największym ryzykiem jest trwałe obniżenie popytu na napoje słodzone – konsumenci już wcześniej reagowali na wyższe ceny rezygnacją z zakupu lub przerzucaniem się na tańsze marki własne. Jeśli po podwyżce ceny wzrosną o kolejne 10–20%, część kategorii może stracić nawet kilkanaście procent wolumenu sprzedaży, co uderzy nie tylko w producentów, ale też w hurtownie, sklepy i gastronomię
Drugim poważnym zagrożeniem jest pogłębienie dysproporcji między dużymi koncernami a małymi producentami – ci pierwsi poradzą sobie dzięki automatyzacji, działom R&D i efektom skali, podczas gdy MŚP ryzykują utratę konkurencyjności, jeśli nie będą w stanie szybko zmienić składu produktów. Dla sadowników i przetwórców owoców to z kolei widmo ograniczenia skupu, bo jeśli napoje z sokiem przestaną spełniać warunki ulgi lub stracą udział rynkowy, zapotrzebowanie na surowiec może spaść. Do tego dochodzą ryzyka regulacyjne: rynek spodziewa się, że opłata cukrowa w przyszłości może zostać rozszerzona na kolejne kategorie produktów lub ponownie podwyższona, jeśli wpływy do budżetu okażą się niższe od założeń. Firmy muszą więc patrzeć na zmiany nie jak na jednorazową korektę, ale jak na długofalowy trend, który będzie kształtował kierunek rozwoju sektora napojowego w Polsce – od struktury cen, przez skład produktów, po zachowania konsumentów.
Jak rynek napojów może wyglądać po 2026 roku?
W perspektywie kilku lat podatek cukrowy stanie się jednym z głównych czynników kształtujących branżę napojów w Polsce, a jego ostatnia podwyżka z 2026 roku prawdopodobnie nie będzie ostatnią. Trend regulacyjny w Unii Europejskiej jest jasny: państwa wprowadzają coraz mocniejsze instrumenty walki z otyłością i nadmierną konsumpcją cukru, dlatego przedsiębiorcy muszą zakładać, że presja fiskalna będzie rosła. Rynek może przesunąć się w kierunku produktów o uproszczonym składzie – wód smakowych, napojów funkcjonalnych bez kofeiny, wariantów „zero” oraz napojów na bazie soków, które spełnią kryteria obniżonej opłaty.
Podobne artykuły
Jednocześnie konsumenci coraz chętniej sięgają po produkty z krótką etykietą, co stawia przed producentami konieczność pogodzenia wymogów regulacyjnych z oczekiwaniami klientów. W dłuższym ujęciu przedsiębiorcy mogą spodziewać się również większej cyfryzacji administracji podatkowej – bardziej szczegółowych kontroli składu, obowiązku regularnego raportowania danych produkcyjnych czy automatycznego naliczania daniny na podstawie zgłoszeń receptur. Sektor będzie zmierzał w kierunku technologii, które pozwolą szybciej modelować i testować składy, aby uniknąć podatków i jednocześnie utrzymać akceptowalny smak. Oznacza to, że firmy, które postawią na rozwój, badania i innowacje – zarówno smakowe, jak i technologiczne – nie tylko obronią swoją pozycję, ale mogą nawet zyskać przewagę konkurencyjną na rynku, który staje się coraz bardziej regulowany i kosztowy.
Podwyżka podatku cukrowego od 2026 roku to jedna z najpoważniejszych zmian, z jakimi branża napojowa mierzy się od lat – i jej skutki wykraczają daleko poza samą produkcję napojów słodzonych. Wyższe stawki oznaczają dla firm realny wzrost kosztów, konieczność zmian receptur, przegląd całego portfolio i przygotowanie nowych strategii cenowych. Wzrost cen detalicznych może ograniczyć popyt, szczególnie w segmencie produktów impulsowych i energetyków, a ryzyko spadku zapotrzebowania na koncentraty owocowe może uderzyć także w sadowników i sektor przetwórstwa.
Jednocześnie zmiana ta wpisuje się w długoterminowy trend regulacyjny, który faworyzuje napoje o niższej zawartości cukru, prostszym składzie i większym udziale naturalnych soków. Przedsiębiorcy, którzy odpowiednio wcześnie zaczną analizować koszty, zmieniać receptury i dostosowywać portfolio, będą mogli przejść przez nadchodzące zmiany z mniejszym ryzykiem i większą przewagą konkurencyjną. W obliczu rosnącej presji fiskalnej i regulacyjnej kluczowe jest nie tylko reagowanie, ale planowanie z wyprzedzeniem – bo to właśnie elastyczność i zdolność adaptacji zdecydują, kto utrzyma się w szybko zmieniającym się rynku napojów.
Krzysztof Skowronek
Dyrektor regionalny eFaktor
Opinia eksperta
Podwyżka podatku cukrowego to nie tylko dodatkowy koszt jednostkowy – to realne zagrożenie dla płynności finansowej wielu małych firm. Mniejsze podmioty nie mają rezerw, by udźwignąć tak drastyczny wzrost opłat ani czasu, by w kilka miesięcy zmienić receptury czy strategie cenowe. W eFaktor już obserwujemy rosnące zainteresowanie faktoringiem wśród producentów i dystrybutorów napojów, którzy szukają sposobów na sfinansowanie kosztów surowców i utrzymanie ciągłości produkcji. Końcówka 2025 roku musi być rokiem przygotowań – bo od stycznia 2026 wielu może być za późno, by utrzymać się na rynku.
Chcesz dowiedzieć się więcej, skorzystaj z bezpłatnej konsultacji:
