Program Rodzina 800 plus ma zmienić się od 1 czerwca 2027 roku. Rząd chce zrezygnować z corocznego składania wniosków przez rodziców, a prawo do świadczenia ma być odnawiane automatycznie przez ZUS. Jednocześnie w debacie o polityce rodzinnej pojawiają się propozycje większego wsparcia dla rodzin z co najmniej trojgiem dzieci. Nie są one jednak częścią rządowej nowelizacji. Projekt dotyczący automatycznego odnawiania świadczenia został przyjęty przez Radę Ministrów 20 października i trafił do Sejmu. Otrzymał numer druku 3267. Nowe rozwiązanie ma zacząć działać od okresu świadczeniowego 2027/2028.
Rodzina 800 plus bez corocznego wniosku
Dziś świadczenie jest przyznawane na okres od 1 czerwca do 31 maja kolejnego roku. Rodzic lub opiekun, który chce zachować ciągłość wypłat, musi złożyć kolejny elektroniczny wniosek do ZUS. Rząd chce zlikwidować ten obowiązek w przypadkach, w których sytuacja rodziny się nie zmieniła. ZUS ma samodzielnie ustalać prawo do świadczenia na następny okres, wykorzystując informacje znajdujące się już w systemie. Rodzic nie będzie więc ponownie przesyłał tych samych danych tylko po to, aby otrzymywać 800 zł przez kolejny rok.
Zmiana ma też ograniczyć sytuacje, w których rodzina traci pieniądze za część okresu świadczeniowego tylko dlatego, że wniosek został wysłany za późno. Obecnie złożenie dokumentu po 30 czerwca powoduje, że świadczenie przysługuje od miesiąca złożenia wniosku, a nie od początku okresu rozpoczętego 1 czerwca.
W części przypadków wniosek nadal będzie potrzebny
Automatyczne przedłużanie świadczenia nie oznacza całkowitego końca wniosków o Rodzina 800 plus. Dokument nadal będzie konieczny przy pierwszym ustalaniu prawa do pieniędzy. Dotyczy to między innymi narodzin dziecka oraz powrotu rodziny z zagranicy do Polski. Rodzice i opiekunowie będą również zobowiązani do przekazywania ZUS informacji o zmianach, które mogą mieć wpływ na prawo do świadczenia, a także o zmianach danych osobowych.
Podobne artykuły
Projekt rozszerza też katalog osób mogących otrzymywać pieniądze. Świadczenie ma być dostępne dla osób, którym sąd powierzył bieżącą pieczę nad dzieckiem. Chodzi o osoby faktycznie sprawujące nad nim codzienną opiekę, nawet jeśli nie zostały ustanowione rodziną zastępczą lub opiekunem prawnym.
Nowe zasady mają wejść od 1 czerwca 2027 roku
Zmiana nie obejmie jeszcze okresu świadczeniowego 2026/2027. Rodzice nadal musieli złożyć na niego wniosek. ZUS przyjmuje takie dokumenty wyłącznie elektronicznie. Automatyczne odnawianie prawa do świadczenia ma zostać uruchomione od 1 czerwca 2027 roku. Ministerstwo tłumaczy termin koniecznością dostosowania systemów informatycznych ZUS. Projekt nie jest jeszcze obowiązującym prawem i pozostaje przedmiotem prac parlamentarnych.
Skala programu jest duża. Według danych Ministerstwa Rodziny w 2025 roku świadczenie trafiło do 6,7 mln dzieci, a łączna wartość wypłat wyniosła blisko 65 mld zł. Rodzina 800 plus przysługuje obecnie na każde dziecko do ukończenia 18 lat, niezależnie od dochodów rodziny.
Wyższe 800 plus na trzecie dziecko pojawia się w debacie
Równolegle do prac nad zmianą sposobu przyznawania świadczenia trwa dyskusja o tym, czy Rodzina 800 plus powinna nadal wypłacać taką samą kwotę na każde dziecko. Dr Agnieszka Wincewicz-Price z Polskiego Instytutu Ekonomicznego wskazuje na możliwość stopniowania transferów. Jednym z rozważanych kierunków byłoby przyznawanie większego wsparcia na kolejne dzieci, szczególnie na trzecie.
Punktem wyjścia jest sytuacja demograficzna. Programy 500 plus, a następnie 800 plus poprawiły dochody rodzin, ale nie doprowadziły do trwałego wzrostu dzietności. Zdaniem badaczki inne bariery stoją przed osobami, które dopiero zastanawiają się nad pierwszym dzieckiem, a inne przed rodzicami rozważającymi powiększenie już istniejącej rodziny. Wyższe świadczenie na trzecie dziecko nie znajduje się jednak w rządowym projekcie skierowanym do Sejmu. Na tym etapie jest elementem dyskusji o przyszłym kształcie polityki rodzinnej, a nie zapowiedzianą zmianą wysokości 800 plus.
Pojawił się też pomysł dodatku do emerytury dla rodzin wielodzietnych
Debata wykracza poza samo świadczenie wychowawcze. Do Sejmu wpłynęła również petycja dotycząca wprowadzenia dodatku emerytalnego dla rodziców wychowujących co najmniej troje dzieci lub posiadających Kartę Dużej Rodziny. Autorka petycji argumentuje, że rodzice liczniejszych rodzin ponoszą większe koszty wychowania dzieci i mogą mieć mniejsze możliwości budowania własnych oszczędności. W petycji nie określono jednak wysokości dodatku ani sposobu jego obliczania.
Propozycja spotkała się z negatywną oceną Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji. Główne zastrzeżenie dotyczy powiązania wysokości emerytury z liczbą wychowanych dzieci zamiast ze zgromadzonym kapitałem i odprowadzonymi składkami. Biuro wskazuje też, że pomoc dla części rodziców, którzy nie wypracowali odpowiedniej emerytury z powodu wychowywania dzieci, funkcjonuje już w postaci rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego „Mama 4+”.
Propozycja emerytalna również nie jest zmianą programu Rodzina 800 plus. Pokazuje jednak kierunek obecnej dyskusji: coraz częściej pojawia się pytanie nie tylko o wysokość transferów rodzinnych, ale również o to, czy państwo powinno mocniej różnicować wsparcie w zależności od liczby dzieci. Na dziś najbardziej zaawansowaną zmianą pozostaje automatyczne odnawianie 800 plus przez ZUS. Jeśli projekt przejdzie pełną procedurę legislacyjną w obecnym kształcie, nowe zasady mają objąć okres rozpoczynający się 1 czerwca 2027 roku.
