Jeżeli chcesz zatrudnić pracownika, masz do wyboru kilka rodzajów umowy. Podstawą jest umowa o pracę, alternatywą – umowa zlecenie lub umowa o dzieło. Oprócz tego jest jeszcze jedna możliwość, a więc samozatrudnienie. Sprawdzamy, na jaką umowę zatrudnić swojego pracownika, biorąc pod uwagę koszty przedsiębiorcy, ale też specyfikę prowadzonej działalności gospodarczej oraz charakter pracy wykonywanej przez taką osobę.
Zatrudnienie pracownika na umowę o pracę
Umowa o pracę to podstawowa i najbardziej powszechna forma zatrudnienia pracownika. Podstawą prawną jest tutaj Kodeks pracy, który reguluje prawa i obowiązki obydwu stron – pracodawcy i pracownika. Jeżeli zatrudnisz pracownika na umowę o pracę, musisz mieć na uwadze, że wiąże się to z pewnymi gwarancjami, tj.:
- wynagrodzenie minimalne,
- prawo do płatnego urlopu,
- regulowany czas pracy,
- wynagrodzenie w czasie choroby,
- określony sposób zatrudniania i zwalniania.
Umowa o pracę może zostać zawarta na różny okres, tj.:
- na okres próbny – pozwala sprawdzić, czy pracownik ma odpowiednie kompetencje i sprawdzi się na stanowisku, ale może być zawarta na okres maksymalnie trzech miesięcy;
- na czas określony – ustaje z datą znajdującą się na umowie;
- na czas nieokreślony – bez terminu rozwiązania i najlepiej chroniąca prawa pracownika;
- na zastępstwo – w zastępstwie danego pracownika (np. w związku z chorobą, urlopem macierzyńskim), z terminem zakończenia określonym datą lub konkretną okolicznością (np. powrót do pracy zastępowanego pracownika);
- na czas wykonywania konkretnego zadania – na okres wykonania określonej pracy, dlatego jest zawierana rzadko, ponieważ częściej w takiej sytuacji stosuje się umowę o dzieło lub umowę zlecenie.
Ważne, że umowa o pracę musi być zawarta na piśmie i zawierać wiele kluczowych elementów. Należą do nich m.in.:
- dane pracodawcy (nazwa firmy, adres, siedziba, REGON, imię i nazwisko właściciela lub reprezentanta firmy);
- dane pracownika (imię i nazwisko, adres zamieszkania);
- rodzaj i miejsce wykonywanej pracy;
- wymiar czasu pracy (m.in. godziny pracy, system zmianowy);
- data zawarcia umowy.
Z punktu widzenia pracodawcy umowa o pracę to największe koszty zatrudnienia pracownika. W przypadku pensji minimalnej, która w 2022 roku wynosi 3010 zł, łączne koszty dla przedsiębiorcy to w tym przypadku aż 3626,46 zł. Do kwoty 3010 zł doliczyć trzeba:
- ubezpieczenie emerytalne: 293,78 zł (3010 zł x 9,76%)
- ubezpieczenie rentowe: 195,65 zł (3010 zł x 6,50%)
- składkę na Fundusz Pracy: 73,75 zł (3010 zł x 2,45%)
- ubezpieczenie wypadkowe: 50,27 zł (3010 zł x 1,67%)
- składkę na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych: 3,01 zł (3010 zł x 0,1%).
Jednocześnie „na rękę” (netto) pracownik otrzyma tylko 2363,56 zł. Jeszcze wyższe koszty pracodawca poniesie w przyszłym roku, kiedy płaca minimalna będzie podniesiona dwukrotnie:
- I-VI 2023 r.: 3490 zł brutto = 2709,48 zł netto (koszt pracodawcy 4204,75 zł);
- od VII 2023 r.: 3600 zł brutto = 2783,86 zł netto (koszt pracodawcy 4337,28 zł).
Zatrudnienie pracownika na umowę zlecenie
Umowa zlecenie jest umową cywilnoprawną, którą reguluje Kodeks cywilny (art. 734-751). To umowa, w której przedmiotem jest wykonanie określonej czynności prawnej, bez określenia efektu końcowego, jak jest w przypadku umowy o dzieło.
Obecnie umowa zlecenie również podlega oskładkowaniu. Z zasady obowiązkowe jest odprowadzanie składki emerytalnej, rentowej, wypadkowej i zdrowotnej, dobrowolne – chorobowej. Składki należy odprowadzać aż do momentu przekroczenia kwoty 2800 zł brutto miesięcznego przychodu ze wszystkich tytułów do ubezpieczenia. Określona jest też minimalna stawka godzinowa dla umowy zlecenie, która w 2022 roku wynosi 19,70 zł brutto (14,47 zł netto).
Koszt zatrudnienia pracownika na umowę zlecenie jest różny. Jeżeli taka osoba nie ma innego tytułu do ubezpieczeń społecznych (m.in. inna praca na umowę o pracę lub umowę zlecenie, student, prowadzenie działalności, pobieranie zasiłku macierzyńskiego), koszt zatrudnienia jest taki, jak w przypadku umowy o pracę.
Nie ma obowiązku opłacania składek ubezpieczeniowych, jeżeli pracownik pracuje w innym miejscu na podstawie umowy i zarabia pensję minimalną lub więcej. Oskładkowana nie jest również umowa zlecenie, którą zawrzesz ze studentem lub uczniem. Wówczas musisz zapłacić mu tylko kwotę brutto.
Zatrudnienie pracownika na umowę o dzieło
Kolejną umową cywilnoprawną jest umowa o dzieło. Również w tym przypadku aktem prawnym regulującym prawa i obowiązki obydwu stron – zamawiającego i wykonawcy – jest Kodeks cywilny (art. 627-646). Kluczowym aspektem jest tutaj efekt wykonanej pracy.
Dużą wartością dodaną dla pracodawcy jest fakt, że przy umowie o dzieło nie trzeba odprowadzać składek ZUS, aczkolwiek są pewne wyjątki. Należy odprowadzić składki na ubezpieczenie społeczne, jeżeli:
- zatrudnisz własnego pracownika zatrudnionego na umowę o pracę;
- pracownik zawrze umowę z kimś innym, ale będzie wykonywał pracę na Twoją rzecz.
Dla pracownika zatrudnionego na umowę o dzieło zwykle płacisz więc tylko kwotę brutto.
Zatrudnienie pracownika B2B, czyli samozatrudnienie
Samozatrudnienie to praca na własny rachunek, zwykle w formie jednoosobowej działalności gospodarczej. Zasady umowy B2B (ang. business-to-business) określają przepisy Kodeksu cywilnego. Przedsiębiorca jest tutaj zlecającym, z kolei druga osoba prowadząca działalność – wykonawcą.
Z punktu widzenia wykonawcy należy zauważyć, że nie chronią go przepisy dotyczące normy czasu pracy, urlopu czy minimalnego wynagrodzenia. Oprócz tego musi on ponosić koszty związane z prowadzeniem firmy, w tym podatek, księgowość czy opłaty na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Kosztem zlecającego jest jedynie zapłata wykonawcy za pracę. Wykonawca wystawia zlecającemu fakturę, którą opłacasz i możesz wrzucić w koszty. Ewentualne dodatkowe koszty mogą mieć miejsce, o ile zdecydujesz się na dodatkowe benefity w umowie B2B (np. prywatne ubezpieczenie, usługi medyczne).
Na jaką umowę zatrudnić pracownika?
Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, na jaką umowę zatrudnić pracownika. Wiele zależy od rodzaju prowadzonej działalności oraz charakteru wykonywanej pracy. Jeżeli chcesz ponieść najniższe koszty i nie opłacać składek na ubezpieczenie, optymalne są dwa rodzaje umowy – o dzieło i B2B. Z kolei w przypadku chwilowej pracy sprawdzi się umowa o dzieło lub umowa zlecenie, a jeżeli jest to praca o ciągłym charakterze – umowa o pracę. Jak widać, wszystkie umowy mają swoje mocne i słabe strony i na końcu to ty musisz zdecydować, która umowa będzie najlepsza dla twojej firmy.
