W skrócie:
- Małżeństwa osób tej samej płci objęte interpretacją ogólną MF mogą korzystać z praw podatkowych przewidzianych dla małżonków, jeśli spełnią warunki danej preferencji.
- Może to dotyczyć m.in. wspólnego rozliczenia PIT, zwolnienia z podatku od darowizny oraz pożyczek między małżonkami objętych zwolnieniem z PCC.
- Sama ceremonia zawarta za granicą nie wystarczy. Interpretacja dotyczy określonych małżeństw zawartych w państwach UE, których akt został transkrybowany do polskiego rejestru stanu cywilnego.
- Transkrypcja nie przesądza automatycznie o istnieniu wspólności majątkowej, która ma znaczenie m.in. przy wspólnym rozliczeniu PIT.
- W części przypadków możliwa może być korekta rozliczeń za wcześniejsze lata, ale warunki trzeba sprawdzić osobno dla każdego roku podatkowego.
Wspólny PIT, darowizna od małżonka bez podatku, a nawet możliwość odzyskania części podatku za wcześniejsze lata? Takie skutki może przynieść małżeństwom jednopłciowym interpretacja ogólna Ministra Finansów i Gospodarki! Wydana w następstwie wyroku TSUE z 25 listopada 2025 roku (C-713/23), otwiera drogę do preferencji podatkowych małżeństwom objętym jej zakresem. Sam zagraniczny ślub jednak nie wystarczy. Znaczenie mają transkrypcja aktu małżeństwa oraz warunki konkretnej ulgi, od wspólności majątkowej po termin zgłoszenia darowizny.
Kiedy zagraniczne małżeństwo daje prawo do preferencji podatkowych?
Nie każde małżeństwo osób tej samej płci zawarte za granicą może skorzystać z interpretacji ogólnej nr DTS6.8022.6.2026. Dotyczy ona wyłącznie sytuacji osób, które łącznie spełniają wszystkie poniższe warunki:
- oboje małżonkowie są obywatelami Unii Europejskiej,
- małżeństwo zostało legalnie zawarte w innym niż Polska państwie UE,
- akt małżeństwa został transkrybowany do polskiego rejestru stanu cywilnego.
Transkrypcja polega na urzędowym przeniesieniu treści zagranicznego aktu do krajowego rejestru. Samo posiadanie zagranicznego dokumentu nie spełnia warunku wskazanego w interpretacji ogólnej MF.
Przykładowo, małżeństwo dwóch obywateli Polski tej samej płci legalnie zawarte w Hiszpanii, którego akt został następnie transkrybowany w Polsce, mieści się w tym zakresie. Jeśli te same osoby zawarłyby ślub w Kanadzie, interpretacja ogólna z 24 września 2026 roku nie rozstrzyga ich sytuacji podatkowej.
Podobne artykuły
Wspólne rozliczenie PIT: jakie warunki trzeba spełnić?
Transkrypcja aktu małżeństwa zawartego na terenie UE nie przesądza o prawie do wspólnego rozliczenia. Potwierdza jedynie, że para spełnia warunki wskazane w interpretacji ogólnej Ministra Finansów. Możliwość łącznego opodatkowania dochodów zależy od tych samych przesłanek co przy każdym małżeństwie: rezydencji podatkowej, ustroju majątkowego, formy opodatkowania dochodów i wniosku złożonego w zeznaniu.
Wspólny PIT może obejmować wyłącznie dochody opodatkowane skalą podatkową (np. wynagrodzenie z pracy, emeryturę lub dochód z działalności na zasadach ogólnych). Nie łączy się z nimi dywidend, zysków giełdowych ani dochodów ze sprzedaży nieruchomości rozliczanych odrębnie. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o PIT, wspólnie rozliczą się małżonkowie, którzy:
- oboje podlegają nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce,
- pozostają w małżeństwie i we wspólności majątkowej do końca roku podatkowego (od 2022 r. także w roku ślubu, wcześniej wymagano całego roku),
- nie podlegają wyłączeniom z art. 6 ust. 8 (podatek liniowy, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, podatek tonażowy),
- złożą wspólny wniosek w zeznaniu rocznym.
Małżeństwo i wspólność majątkowa muszą trwać przez cały rok podatkowy. Jeśli ślub odbył się w trakcie roku, wystarczy okres od dnia ślubu do końca roku. Ślub w grudniu pozwala więc, przy spełnieniu pozostałych warunków, rozliczyć wspólnie dochody za cały rok, także te uzyskane przed ślubem. Dla par z transkrybowanym aktem liczy się data ślubu, nie data transkrypcji.
Najwięcej wątpliwości budzi wspólność majątkowa i w tym punkcie stanowisko Ministra ma największe znaczenie w praktyce. Minister nie przyjął, że zagraniczny ślub i jego transkrypcja automatycznie ją potwierdzają. Zgodnie z treścią interpretacji ogólnej, transkrypcja jest czynnością materialno-techniczną, która potwierdza zawarcie małżeństwa, a nie ustrój majątkowy. Istnienie wspólności ma charakter obiektywny i jest elementem stanu faktycznego sprawy, więc ciężar jej wykazania spoczywa na podatniku.
Wspólność ustala się według prawa właściwego dla stosunków majątkowych małżonków (rozdział 11 Prawa prywatnego międzynarodowego). Interpretacja nie wskazuje, które zagraniczne ustroje ją zapewniają. Część ustrojów ustawowych opiera się na oddzielnych majątkach z rozliczeniem przyrostu po zakończeniu małżeństwa, np. niemiecka Zugewinngemeinschaft, więc może nie spełniać przesłanki z art. 6 ust. 2 ustawy o PIT. Należy ustalić, jakie prawo reguluje stosunki majątkowe, czy małżonkowie zawarli umowę majątkową i od kiedy obowiązuje dany ustrój. Wspólny rachunek bankowy albo mieszkanie kupione po połowie nie dowodzą jeszcze istnienia małżeńskiej wspólności majątkowej. W razie wątpliwości, organ może zażądać dodatkowych dokumentów od właściwych organów państwa obcego albo rozstrzygnięcia sądu powszechnego.
Art. 6 ust. 3a oraz ust. 11–13 ustawy o PIT, dopuszczają też wspólne rozliczenie, gdy oboje małżonkowie albo jedno z nich mieszka podatkowo w innym państwie UE, EOG lub w Szwajcarii. Przychody podlegające opodatkowaniu w Polsce muszą wtedy stanowić co najmniej 75% całkowitego przychodu obojga małżonków, miejsce zamieszkania trzeba udokumentować certyfikatem rezydencji, a umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania lub inna umowa międzynarodowa musi pozwalać na uzyskanie informacji podatkowych od państwa zamieszkania. Na żądanie organu trzeba też wykazać wysokość całkowitych przychodów ze wszystkich źródeł, bez względu na ich położenie.
Jak policzyć podatek i ocenić korzyść?
Załóżmy, że jedna osoba uzyskała z pracy na etat 180 000 zł dochodu po odliczeniach, a jej małżonek nie osiągnął żadnych dochodów objętych skalą. Przy rozliczeniu indywidualnym podatek wyniesie 30 000 zł:
Rozliczenie indywidualne. Podatek wynosi 30 000 zł:
- od pierwszych 120 000 zł: 12% (14 400 zł) pomniejszone o kwotę zmniejszającą 3 600 zł, czyli 10 800 zł,
- od nadwyżki 60 000 zł ponad próg: 32%, czyli 19 200 zł.
Rozliczenie wspólne. Dochody małżonków sumuje się po uwzględnieniu odliczeń przysługujących każdemu z nich osobno, a podatek ustala się w podwójnej wysokości podatku od połowy łącznego dochodu:
- połowa dochodu to 90 000 zł,
- podatek od tej kwoty to 12% (10 800 zł) pomniejszone o 3 600 zł, czyli 7 200 zł,
- po pomnożeniu przez dwa łączny podatek wynosi 14 400 zł.
Różnica na korzyść rozliczenia wspólnego to 15 600 zł (30 000 zł − 14 400 zł), bez uwzględnienia innych ulg i odliczeń.
Korzyść bierze się stąd, że do progu 12% i kwoty zmniejszającej zalicza się także małżonek bez dochodów. Dzięki temu 60 000 zł nie trafia do progu 32%. Gdyby oboje małżonkowie mieli zbliżone dochody, podatek byłby podobny w obu wariantach i korzyść spadłaby do zera.
Transkrypcja w tym roku, korekta za poprzednie lata
W części dotyczącej skutków czasowych interpretacji minister wyjaśnia, że transkrypcja potwierdza wcześniej zawarte małżeństwo. Jego istnienie należy co do zasady uwzględniać od daty ślubu, a nie dopiero od wpisu do rejestru czy wydania interpretacji. Skoro skutki liczy się od dnia ślubu, para rozliczająca się dotąd osobno może rozważyć korektę zeznań i wybór wspólnego opodatkowania. Granicą jest przedawnienie i historyczne wybory podatkowe małżonków.
Według art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, zobowiązanie przedawnia się po pięciu latach od końca roku, w którym upłynął termin płatności. Dla PIT za 2020 rok jest to zasadniczo 31 grudnia 2026 rok, o ile bieg terminu nie został zawieszony ani przerwany. Warto pamiętać, że wspólne rozliczenie za 2020 rok wymagało nieprzerwanego trwania małżeństwa przez cały rok (wspólne rozliczenie od dnia ślubu począwszy od roku zawarcia związku małżeńskiego dotyczy dochodów od 2021 roku).
Załóżmy, że ślub odbył się w 2023 roku, a transkrypcję uzyskano w roku bieżącym. Możliwość skorygowania poprzednich okresów i wartość ewentualnej nadpłaty w PIT trzeba ustalić osobno za lata 2023–2025. Ze względu na poziom komplikacji i dynamikę przepisów prawa podatkowego, warto skorzystać w tym zakresie ze wsparcia doradcy podatkowego. Przykładowo, przychody z działalności gospodarczej opodatkowane ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych osiągnięte w 2024 roku, wykluczą ten rok ze wspólnego rozliczania. Obecnie istniejąca wspólność majątkowa nie wystarczy, jeśli nie istniała w okresie objętym korektą PIT.
Darowizna od małżonka: kiedy bez podatku?
Art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn pozwala objąć darowiznę lub spadek od małżonka zwolnieniem dla najbliższej rodziny, potocznie nazywanej grupą zerową. Zwolnienie nie ma limitu wartości pod warunkiem złożenia zgłoszenia do Urzędu Skarbowego (SD-Z2) w ciągu sześciu miesięcy od momentu otrzymania darowizny na rachunek bankowy obdarowanego albo przekazem pocztowym. Zgłoszenie nie jest wymagane między innymi przy nabyciu do ustawowego progu (do 36 120 zł od tej samej osoby w okresie 5 lat) i określonych czynnościach notarialnych. Niespełnienie warunków pełnego zwolnienia przez małżonka prowadzi zasadniczo do rozliczenia według I grupy.
Co ważne, transkrypcja aktu małżeństwa nie daje podatnikom kolejnych 6 miesięcy na zgłoszenie darowizny. Termin jest liczony od momentu jej otrzymania.
Pożyczka między małżonkami a PCC
Pożyczka od małżonka np. na remont mieszkania może korzystać ze zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 9 pkt 10 lit. b ustawy o PCC, wymaga to złożenia deklaracji PCC-3 do US w ciągu 14 dni od daty czynności oraz udokumentowania otrzymania pieniędzy przez biorącego pożyczkę dowodem przekazania na jego rachunek płatniczy lub na jego inny rachunek w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, lub przekazem pocztowym. Umowa pożyczki zawarta w formie aktu notarialnego zwalnia z obowiązku składania deklaracji.
Dla pożyczek udzielanych osobom w pierwszej grupie podatkowej do wysokości 36 120 zł obowiązuje zwolnienie z art. 9 pkt 10 lit. c, z uwzględnieniem sumowania na zasadach określonych w przepisach o podatku od spadków i darowizn.
Podobnie jak w przypadku darowizn, transkrypcja aktu małżeństwa nie wydłuża ani nie przywraca automatycznie terminu zgłoszenia.
Co z najmem, VAT i pozostałymi podatkami? Nowe prawa i obowiązki
Interpretacja ogólna Ministra Finansów z 24 września 2026 roku może wywoływać również skutki w innych rozliczeniach podatkowych podatników.
Przykładowo, przy najmie prywatnym wspólnej nieruchomości małżonkowie mający wspólność majątkową, mogą złożyć oświadczenie o rozliczaniu całości przychodów przez jedno z nich. Zgodnie z art. 12 ust. 6 i 13 ustawy o ryczałcie próg dla stawki 8,5% wynosi wtedy 200 000 zł, a nadwyżka ponad tę kwotę podlega stawce 12,5%.
Na gruncie VAT status małżonków może mieć znaczenie przy transakcjach między powiązanymi podmiotami. Jeżeli powiązania miały wpływ na ustaloną cenę, a jednocześnie spełnione są warunki określone w art. 32 ustawy o VAT, organ podatkowy może określić podstawę opodatkowania według wartości rynkowej. Transakcje między podmiotami powiązanymi mogą też wymagać oznaczenia TP w ewidencji JPK_VAT.
Na gruncie podatku CIT, przy współpracy spółek kontrolowanych przez współmałżonków należy zbadać rynkowość transakcji, progi dokumentacyjne i zwolnienia dotyczące podmiotów powiązanych.
Zgodnie z art. 110 ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym, zwalnia się od akcyzy samochód osobowy przybywający z innego kraju UE w związku ze ślubem i przeprowadzką na pobyt stały, jeżeli służy (i służył przez ostatnie 6 miesięcy przed zmianą miejsca pobytu) wyłącznie do użytku osobistego a przez kolejne 12 miesięcy od dnia przywozu nie zostanie sprzedany, wynajęty lub w jakikolwiek inny sposób oddany do użytku osobie trzeciej. Przywóz pojazdu musi nastąpić od dwóch miesięcy przed przewidywanym ślubem do czterech miesięcy po nim.
Prowadzisz JDG? Bieżące podatki możesz rozliczać online
Własna działalność oznacza nie tylko wybór formy opodatkowania, ale też regularne księgowanie dokumentów, wyliczanie podatku i składek ZUS. W Faktura.pl dokumenty z KSeF trafiają do programu, który pomaga je zaksięgować i przygotować wyliczenia.
Możesz prowadzić księgowość samodzielnie, a gdy pojawi się pytanie, skonsultować się z ekspertem księgowym.
Sprawdź księgowość online w Faktura.pl za darmo →
Transkrypcja i co dalej? Jak uporządkować rozliczenia podatkowe?
Transkrypcja aktu małżeństwa pozwala skorzystać ze stanowiska przedstawionego w interpretacji ogólnej MF, ale nie zmienia warunków ogólnych poszczególnych preferencji podatkowych przewidzianych dla małżonków. Przed wspólnym rozliczaniem PIT należy zweryfikować, m.in. istniejący ustrój majątkowy i sposób opodatkowania dochodów z różnych źródeł osiąganych przez małżonków. W kwestiach darowizn lub pożyczek – umowy, przepływy pieniężne, terminy zgłoszeń i wydane przez organy skarbowe decyzje o wysokości podatku. Uznanie statusu małżonka wiąże się również z obowiązkami, w tym odpowiedzialnością za wspólnie rozliczony podatek.
Na gruncie prawa podatkowego, zastosowanie się do interpretacji ogólnej Ministra Finansów daje ochronę na zasadach określonych w art. 14k–14na Ordynacji podatkowej. Jednak jej zakres zależy także od momentu wystąpienia skutków podatkowych. Zgodnie z art. 14l Ordynacji podatkowej, samo powołanie się na interpretację nie zwalnia z zapłaty podatku dotyczącego zdarzeń, których skutki podatkowe wystąpiły przed jej publikacją. Nie wyklucza to odzyskania nadpłaty, jeżeli podatnik rzeczywiście spełniał warunki preferencji.
Korekty deklaracji podatkowych za okres od zawarcia małżeństwa do transkrypcji jego aktu najlepiej poprzedzić konsultacją z doradcą podatkowym. Każdy rok podatkowy wymaga profesjonalnej oceny pod kątem istniejącego ustroju majątkowego, stosowanych form opodatkowania, dochowania terminów zgłoszeń, czy biegu terminu przedawnienia. Na spotkanie należy przygotować akty stanu cywilnego, wcześniejsze zeznania podatkowe, umowy, zgłoszenia i potwierdzenia przelewów. Taka analiza pozwoli ustalić, które rozliczenia można skorygować, jakiej kwoty zwrotu dochodzić i z jakim ryzykiem wiąże się korekta.
