Osobiste Konta Inwestycyjne (OKI) to nowy projekt Ministerstwa Finansów, który ma zachęcić Polaków do inwestowania poprzez ograniczenie podatku Belki (podatek od dochodów kapitałowych w wysokości 19%). Rząd przekonuje, że w ramach OKI będzie można gromadzić do 100 000 zł aktywów inwestycyjnych bez podatku. Problem w tym, że po przekroczeniu limitu podatek będzie liczony od wartości aktywów, a nie od zysku osiągniętego w danym roku. To właśnie ten element budzi największe kontrowersje. Dlatego odrzucam marketingowe hasła i wyjaśniam, skąd bierze się sceptycyzm części rynku.
Czym są Osobiste Konta Inwestycyjne?
Osobiste Konta Inwestycyjne to planowane rachunki maklerskie dla osób fizycznych. OKI mają umożliwiać inwestowanie i oszczędzanie bez podatku, ale tylko w ramach ustawowego limitu aktywów do wysokości 100 000 zł.
Wprowadzenie OKI to częściowa realizacja jednej z obietnic wyborczych Koalicji Obywatelskiej. W programie „100 konkretów” ugrupowanie zapowiedziało zniesienie podatku od zysków kapitałowych dla oszczędności i inwestycji do 100 000 zł. Ostatecznie rząd zaproponował alternatywny model w postaci OKI.
Pomysł nie jest całkowicie nowy, ale wzorowany na szwedzkim systemie ISK (Investeringssparkonto). To jedna z najpopularniejszych form inwestowania w Szwecji, z której korzysta ponad 40% dorosłych Szwedów (informacje Ministerstwa Finansów). Celem polskiego odpowiednika ma być zwiększenie liczby inwestorów indywidualnych oraz zachęcenie Polaków do długoterminowego budowania kapitału.
Projekt ustawy o Osobistych Kontach Inwestycyjnych został przyjęty przez Radę Ministrów 5 maja 2026 roku. Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. OKI mają być prowadzone przez banki, domy maklerskie, towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI), zakłady ubezpieczeń oraz dobrowolne fundusze emerytalne (DFE).
Przeczytaj też: Inwestowanie w waluty – jak handlować walutami?
Jak mają działać OKI?
Osobiste Konta Inwestycyjne to specjalne rachunki łączące funkcje tradycyjnego konta inwestycyjnego i oszczędnościowego. Na OKI inwestor może przechowywać instrumenty finansowe – akcje, fundusze inwestycyjne (w tym ETF-y), obligacje, lokaty bankowe oraz środki pieniężne. Do określonego limitu będzie przy tym korzystać ze zwolnienia podatkowego.
Jednym z najważniejszych założeń projektu jest elastyczność. W przeciwieństwie do IKE (Indywidualne Konto Emerytalne) i IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego), żeby skorzystać z preferencji podatkowych, inwestor nie musi czekać do osiągnięcia wieku emerytalnego. Pieniądze będzie można wykorzystywać w dowolnym momencie.
Oznacza to, że Osobiste Konta Inwestycyjne nie są klasycznym produktem emerytalnym. Celem jest zwiększenie zainteresowania inwestowaniem wśród osób, które dotychczas korzystały głównie z lokat bankowych i kont oszczędnościowych. Ma to poskutkować napływem kapitału na giełdę, do funduszy inwestycyjnych oraz innych instrumentów finansowych, co ma wspierać rozwój przedsiębiorstw i całej gospodarki.
Przeczytaj też: Emerytura obywatelska – czy równe emerytury to dobry pomysł?
Jakie limity podatkowe przewidują Osobiste Konta Inwestycyjne?
Projekt OKI przewiduje zwolnienie podatkowe dla aktywów zgromadzonych na rachunku do limitu 100 000 zł. W ramach tej kwoty może znajdować się maksymalnie 25 000 zł w produktach oszczędnościowych (lokaty, obligacje, konta oszczędnościowe).
Jeżeli więc ulokujesz na OKI 75 000 zł w akcjach lub ETF-ach oraz 25 000 zł na lokacie, całość mieści się w limicie 100 000 zł. W sytuacji, kiedy będziesz mieć 100 000 zł w aktywach inwestycyjnych i dodatkowo 25 000 zł w produktach oszczędnościowych, przekroczysz główny limit.
Pamiętaj, że limit dotyczy podatnika, a nie pojedynczego rachunku. Oznacza to, że możesz mieć kilka kont OKI, ale nadal korzystasz z jednego zwolnienia.
Największy sceptycyzm budzą zasady obowiązujące po przekroczeniu limitu. Inwestor przechodzi wówczas na zupełnie inny sposób opodatkowania niż klasyczny podatek Belki, który jest naliczany od osiągniętego zysku.
Osobiste Konta Inwestycyjne – założenia
Co dzieje się po przekroczeniu limitu OKI?
Jeżeli przekroczysz limit OKI, nie stracisz całego zwolnienia podatkowego. Zapłacisz podatek od nadwyżki aktywów ponad ustawowy limit. Co jest kluczowe i budzi największe kontrowersje, podatek od nadwyżki ponad 100 000 zł zapłacisz nawet wówczas, kiedy w danym roku podatkowym zanotujesz stratę.
Stawka podatku ma wynosić 19% stopy referencyjnej NBP obowiązującej na 31 października poprzedniego roku. Jeżeli założyć, że na koniec października 2025 roku wynosiła ona 4,50%, stawka podatku OKI to 0,85%. Przy aktualnym poziomie stopy referencyjnej (3,75%) byłoby to około 0,71%. To dużo niższa stawka, aniżeli przy podatku Belki (19%). Niestety, nowa danina nie jest bezpośrednio powiązana z faktycznie osiągniętym zyskiem.
Ile wynosi podatek od nadwyżki aktywów w OKI?
Zasada jest prosta: im wyższe stopy procentowe, tym wyższa stawka podatku od nadwyżki aktywów ponad limit 100 000 zł. Poniżej wyliczenia, ile może wynosić podatek w zależności od wartości aktywów i stawki podatku.
Co łatwo zaobserwować, do 100 000 zł na koncie OKI podatek nie występuje. Po przekroczeniu limitu danina rośnie wraz z wartością aktywów oraz poziomem stóp procentowych NBP. Okazuje się, że inwestor z dużym portfelem może płacić podatek każdego roku nawet wówczas, kiedy nie sprzedał żadnych składników portfela.
Czy Osobiste Konta Inwestycyjne zlikwidują podatek Belki?
OKI nie likwidują podatku Belki, który obowiązuje w Polsce od 2002 roku i wynosi 19% dochodów kapitałowych uzyskanych w danym roku. Płacą go osoby osiągające zyski z lokat bankowych, akcji, obligacji, funduszy inwestycyjnych, ETF-ów czy dywidend. Osobiste Konta Inwestycyjne to odrębny system opodatkowania.
Główna różnica polega na tym, że podatek Belki jest naliczany od zysku, bez żadnego limitu. W przypadku OKI podstawą opodatkowania ma być wartość aktywów ponad progiem 100 000 zł. Podatek od nadwyżki trzeba zapłacić również przy stracie.
OKI, IKE i IKZE – czym różnią się te konta?
Osobiste Konta Inwestycyjne to produkt bardziej elastyczny niż IKE i IKZE, mający zupełnie inny cel i odmienną konstrukcję podatkową. IKE i IKZE mają pomóc w budowie kapitału na emeryturę. OKI to elastyczne konto inwestycyjne, które pozwala wypłacić środki i korzystać z preferencji podatkowych tu i teraz.
Przeczytaj też: IKE czy IKZE dla przedsiębiorcy. Co wybrać, żeby zyskać na podatku i odłożyć na emeryturę?
Jak obliczyć, co opłaca się bardziej: OKI czy podatek Belki?
Poniżej podaję algorytm, który pozwala wyliczyć, czy dla Twoich oszczędności korzystniejsze będzie konto OKI, a może tradycyjny rachunek inwestycyjny objęty podatkiem Belki.
1. Zbierz potrzebne dane:
- K (kapitał) – łączna wartość inwestycji (np. 200 000 zł).
- r (roczna stopa zwrotu) – przewidywany roczny zysk (np. 5% = 0,05).
- Limit aktywów objęty preferencją podatkową w OKI – 100 000 zł.
- Stawka podatku od nadwyżki aktywów OKI – przykładowo 0,71% = 0,0071.
2. Oblicz koszt podatku Belki
Podatek Belki jest naliczany wyłącznie od osiągniętego zysku.
- Podatek Belki = K × r × 0,19
Przykład:
- 200 000 zł × 0,05 × 0,19 = 1 900 zł
3. Oblicz koszt podatku w OKI
Po przekroczeniu limitu podatek jest naliczany od nadwyżki aktywów ponad 100 000 zł.
- Podatek OKI = (K − 100 000) × STAWKA OKI
Przykład:
- (200 000 zł − 100 000 zł) × 0,0071 = 710 zł
Jeżeli wartość aktywów nie przekracza 100 000 zł, podatek OKI wynosi 0 zł.
Oczywiście powyższe wyliczenia mają jeden minus. Przede wszystkim trudno przewidzieć, jaki zysk osiągnie się w danym roku. Zmienia się także stopa referencyjna wpływająca na wysokość podatku OKI.
Przy stawce 0,71% graniczna stopa zwrotu wynosi około 3,74% rocznie. Powyżej tego poziomu OKI staje się korzystniejsze od podatku Belki niezależnie od wielkości portfela. Jeżeli zysk jest niższy, a portfel bardzo duży, podatek OKI może być mniej opłacalny.
Podobne artykuły
Przeczytaj też: Czy jest sens kupować srebrne monety? Niekorzystna zmiana – wprowadzenie pełnego VAT-u
Czy Osobiste Konta Inwestycyjne to przełom dla polskich inwestorów – komentarz
Sam pomysł zachęcania Polaków do inwestowania trudno krytykować. Problem polega na tym, że Osobiste Konta Inwestycyjne są przedstawiane jako sposób na ograniczenie podatku Belki. Tymczasem rozwiązanie wprowadza zupełnie inny mechanizm opodatkowania. Co więcej, wprowadzenie limitu i podatek zmieniający się wraz ze zmianą stopy referencyjnej powodują, że produkt jest jeszcze bardziej skomplikowany.
Paradoksalnie nawet niski podatek OKI może okazać się wyższy niż 19-procentowy podatek Belki. Moim zdaniem opodatkowanie podczas inwestowania powinno dotyczyć osiągniętego zysku, a nie samego faktu posiadania aktywów. Ewentualnie mogłaby to być jedna niska stawka bez ustanawiania progu zwolnienia. Tymczasem część inwestorów, zamiast śledzić wyniki swoich inwestycji, będzie zastanawiać się, co opłaca się bardziej.
Dużym problemem może okazać się też kwestia zaufania. Wielu Polaków pamięta reformę OFE i kolejne zmiany zasad oszczędzania wspieranych przez państwo. Stąd część inwestorów obawia się, że przyszłe rządy będą mogły zmieniać limity, stawki podatkowe lub zasady działania programu. Nawet najlepsza zachęta podatkowa nie zadziała, jeżeli oszczędzający nie uwierzą, że reguły gry pozostaną stabilne przez wiele lat. Zwłaszcza że dotrzymywanie słowa nie jest najmocniejszą stroną polskich polityków.
Uwaga: Wszystkie przedstawione wyliczenia mają charakter orientacyjny i opierają się na założeniach, w tym przykładowej stawce podatku OKI wynoszącej 0,71% rocznie. Rzeczywista opłacalność OKI będzie zależeć m.in. od ostatecznego brzmienia przepisów, poziomu stóp procentowych NBP, struktury portfela, osiąganych stóp zwrotu oraz indywidualnej sytuacji podatkowej inwestora. Każdy przypadek warto analizować indywidualnie, a przedstawione przykłady nie stanowią porady inwestycyjnej ani podatkowej.
