Nowy podatek od wartości aktywów jest coraz bliżej. 22 lipca 2026 roku Senat przyjął bez poprawek ustawę o Osobistych Kontach Inwestycyjnych. Prace parlamentarne zostały zakończone, a kolejnym etapem jest decyzja prezydenta. Ustawa przewiduje, że OKI zaczną działać 1 stycznia 2027 roku.
Zyski osiągane na OKI mają być zwolnione z 19-procentowego podatku Belki. Jednocześnie powstanie nowa danina, której wysokość nie będzie zależała od wyniku inwestycji. Podatek zostanie naliczony od średniej wartości aktywów nieobjętej zwolnieniem. W 2027 roku stawka wyniesie 0,85 proc. Inwestor może więc zapłacić podatek także wtedy, gdy jego portfel zakończy rok stratą.
Senat przyjął ustawę o OKI. Nowy podatek coraz bliżej
Sejm uchwalił ustawę o Osobistych Kontach Inwestycyjnych 3 lipca 2026 roku. Senat rozpatrzył ją 22 lipca i nie wprowadził poprawek. Na 3 sierpnia ustawa nie figuruje jeszcze w oficjalnym wykazie ustaw podpisanych przez prezydenta. Przepisy nie obowiązują więc obecnie, ale po podpisie mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku.
Nowy podatek nie obejmie wszystkich pieniędzy przechowywanych przez Polaków w bankach. Nie będzie naliczany od środków na zwykłym rachunku osobistym, kontach oszczędnościowych prowadzonych poza OKI ani od inwestycji pozostawionych na tradycyjnym rachunku maklerskim. Danina dotyczy wyłącznie aktywów zgromadzonych na dobrowolnym Osobistym Koncie Inwestycyjnym.
Dla aktywów spełniających warunki ustawy zwolnienie obejmie do 100 000 zł łącznej średniej wartości na wszystkich rachunkach OKI danej osoby. W tej kwocie może mieścić się najwyżej 25 000 zł aktywów oszczędnościowych, między innymi środków na rachunku bankowym i detalicznych obligacji skarbowych. Podlimit 25 000 zł nie powiększa głównego limitu do 125 000 zł.
Jeżeli inwestor będzie miał średnio 25 000 zł w produktach oszczędnościowych oraz 75 000 zł w kwalifikowanych aktywach inwestycyjnych, całość zmieści się w zwolnieniu. Przy 25 000 zł oszczędności i 100 000 zł inwestycji limit zostanie przekroczony o 25 000 zł. Od tej kwoty zostanie naliczony nowy podatek.
Ustawa przewiduje też aktywa, do których zwolnienie nie będzie stosowane. Sam fakt umieszczenia instrumentu finansowego na OKI nie gwarantuje więc preferencji. Znaczenie mają między innymi rodzaj instrumentu, waluta, zasady notowania oraz polityka inwestycyjna funduszu. W przypadku aktywów nieobjętych zwolnieniem podatek może zostać naliczony od całej ich średniej wartości, a nie dopiero od nadwyżki ponad 100 000 zł.
Podstawa opodatkowania nie będzie ustalana na podstawie salda z ostatniego dnia roku. Ustawa odwołuje się do sumy średnich wartości aktywów na wszystkich OKI podatnika. Przy obliczeniu średniej będą brane pod uwagę dzienne wyceny, wpłaty, wypłaty oraz liczba dni, przez które podatnik posiadał rachunek.
Czym są Osobiste Konta Inwestycyjne?
Osobiste Konta Inwestycyjne to planowane rachunki maklerskie dla osób fizycznych. OKI mają umożliwiać inwestowanie i oszczędzanie bez podatku, ale tylko w ramach ustawowego limitu aktywów do wysokości 100 000 zł.
Wprowadzenie OKI to częściowa realizacja jednej z obietnic wyborczych Koalicji Obywatelskiej. W programie „100 konkretów” ugrupowanie zapowiedziało zniesienie podatku od zysków kapitałowych dla oszczędności i inwestycji do 100 000 zł. Ostatecznie rząd zaproponował alternatywny model w postaci OKI.
Pomysł nie jest całkowicie nowy, ale wzorowany na szwedzkim systemie ISK (Investeringssparkonto). To jedna z najpopularniejszych form inwestowania w Szwecji, z której korzysta ponad 40% dorosłych Szwedów (informacje Ministerstwa Finansów). Celem polskiego odpowiednika ma być zwiększenie liczby inwestorów indywidualnych oraz zachęcenie Polaków do długoterminowego budowania kapitału.
Sejm uchwalił ustawę o Osobistych Kontach Inwestycyjnych 3 lipca 2026 roku. 22 lipca Senat przyjął ją bez poprawek. Po zakończeniu prac parlamentarnych kolejnym etapem jest decyzja prezydenta. Ustawa przewiduje wejście nowych przepisów w życie 1 stycznia 2027 roku.
Przeczytaj też: Inwestowanie w waluty – jak handlować walutami?
Jak mają działać OKI?
Osobiste Konta Inwestycyjne to specjalne rachunki łączące funkcje tradycyjnego konta inwestycyjnego i oszczędnościowego. Na OKI inwestor może przechowywać instrumenty finansowe – akcje, fundusze inwestycyjne (w tym ETF-y), obligacje, lokaty bankowe oraz środki pieniężne. Do określonego limitu będzie przy tym korzystać ze zwolnienia podatkowego.
Jednym z najważniejszych założeń projektu jest elastyczność. W przeciwieństwie do IKE (Indywidualne Konto Emerytalne) i IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego), żeby skorzystać z preferencji podatkowych, inwestor nie musi czekać do osiągnięcia wieku emerytalnego. Pieniądze będzie można wykorzystywać w dowolnym momencie.
Oznacza to, że Osobiste Konta Inwestycyjne nie są klasycznym produktem emerytalnym. Celem jest zwiększenie zainteresowania inwestowaniem wśród osób, które dotychczas korzystały głównie z lokat bankowych i kont oszczędnościowych. Ma to poskutkować napływem kapitału na giełdę, do funduszy inwestycyjnych oraz innych instrumentów finansowych, co ma wspierać rozwój przedsiębiorstw i całej gospodarki.
Przeczytaj też: Emerytura obywatelska – czy równe emerytury to dobry pomysł?
Jakie limity podatkowe przewidują Osobiste Konta Inwestycyjne?
Ustawa przewiduje zwolnienie z podatku od wartości aktywów do łącznej kwoty 100 000 zł. Nie chodzi jednak o sumę wpłat ani stan rachunku w konkretnym dniu. Limit odnosi się do średniej wartości kwalifikowanych aktywów zgromadzonych przez podatnika na wszystkich OKI w roku podatkowym.
W ramach głównego limitu maksymalnie 25 000 zł może przypadać na aktywa oszczędnościowe. Są to między innymi środki na rachunku bankowym w złotych, detaliczne obligacje skarbowe oraz wybrane produkty zbiorowego inwestowania o niskim poziomie ryzyka. Pozostałą część limitu mogą wykorzystać kwalifikowane aktywa inwestycyjne.
Limit 25 000 zł nie jest doliczany do kwoty 100 000 zł. Maksymalna łączna wartość zwolnienia nadal wynosi 100 000 zł. Jeżeli średnia wartość aktywów oszczędnościowych wyniesie 25 000 zł, na pozostałe kwalifikowane inwestycje zostanie 75 000 zł zwolnienia.
Zwolnienie jest przypisane do podatnika. Możesz posiadać kilka rachunków OKI, ale ich średnie wartości zostaną zsumowane przy obliczaniu podatku.
Co dzieje się po przekroczeniu limitu OKI?
Jeżeli wszystkie aktywa na OKI spełniają warunki zwolnienia, przekroczenie limitu nie powoduje utraty całej preferencji. Podatek zostanie naliczony od części średniej wartości aktywów, która nie mieści się w limicie.
Nowa danina różni się od podatku Belki. Podatek od zysków kapitałowych jest naliczany od dochodu. Przy sprzedaży akcji ze stratą inwestor nie płaci 19-procentowego podatku. W przypadku OKI podatek będzie zależał od wartości portfela. Ustawa wprost wskazuje, że aktywa podlegają opodatkowaniu także wtedy, gdy inwestor poniósł stratę. Strata powstała na OKI nie będzie również stratą podatkową rozliczaną w PIT.
W 2027 roku stawka podatku od wartości aktywów wyniesie 0,85 proc. Jest to stawka wpisana bezpośrednio do przepisu przejściowego. Nie zależy od poziomu stopy referencyjnej NBP obowiązującej jesienią 2026 roku.
Od 2028 roku stawka będzie ustalana na podstawie stopy referencyjnej NBP z 31 października poprzedniego roku. Ma odpowiadać 19 proc. tej stopy, nie mniej niż 0,1 proc., i być zaokrąglana w dół do dwóch miejsc po przecinku. Przy obecnej stopie referencyjnej wynoszącej 3,75 proc. dawałoby to stawkę 0,71 proc. Jest to jednak wyłącznie symulacja dla kolejnych lat, a nie stawka obowiązująca w 2027 roku.
W uchwalonym tekście nie zapisano maksymalnej stawki na poziomie 1 proc. Jeżeli w przyszłości stopa referencyjna NBP wzrośnie, wyższy może być także podatek od wartości aktywów. Ustawa wprowadza jedynie stawkę minimalną wynoszącą 0,1 proc.
Limity 25 000 zł i 100 000 zł pozostaną bez waloryzacji przez pierwsze trzy lata działania OKI. Mechanizm podwyższania ich o inflację ma być stosowany dopiero od 2030 roku.
Ile wynosi podatek od nadwyżki aktywów w OKI?
Zasada jest prosta: im wyższe stopy procentowe, tym wyższa stawka podatku od nadwyżki aktywów ponad limit 100 000 zł. Poniżej wyliczenia, ile może wynosić podatek w zależności od wartości aktywów i stawki podatku.
Co łatwo zaobserwować, do 100 000 zł na koncie OKI podatek nie występuje. Po przekroczeniu limitu danina rośnie wraz z wartością aktywów oraz poziomem stóp procentowych NBP. Okazuje się, że inwestor z dużym portfelem może płacić podatek każdego roku nawet wówczas, kiedy nie sprzedał żadnych składników portfela.
Czy Osobiste Konta Inwestycyjne zlikwidują podatek Belki?
OKI nie likwidują podatku Belki, który obowiązuje w Polsce od 2002 roku i wynosi 19% dochodów kapitałowych uzyskanych w danym roku. Płacą go osoby osiągające zyski z lokat bankowych, akcji, obligacji, funduszy inwestycyjnych, ETF-ów czy dywidend. Osobiste Konta Inwestycyjne to odrębny system opodatkowania.
Główna różnica polega na tym, że podatek Belki jest naliczany od zysku, bez żadnego limitu. W przypadku OKI podstawą opodatkowania ma być wartość aktywów ponad progiem 100 000 zł. Podatek od nadwyżki trzeba zapłacić również przy stracie.
OKI, IKE i IKZE – czym różnią się te konta?
Osobiste Konta Inwestycyjne to produkt bardziej elastyczny niż IKE i IKZE, mający zupełnie inny cel i odmienną konstrukcję podatkową. IKE i IKZE mają pomóc w budowie kapitału na emeryturę. OKI to elastyczne konto inwestycyjne, które pozwala wypłacić środki i korzystać z preferencji podatkowych tu i teraz.
Przeczytaj też: IKE czy IKZE dla przedsiębiorcy. Co wybrać, żeby zyskać na podatku i odłożyć na emeryturę?
Jak obliczyć, co opłaca się bardziej: OKI czy podatek Belki?
Poniżej podaję algorytm, który pozwala wyliczyć, czy dla Twoich oszczędności korzystniejsze będzie konto OKI, a może tradycyjny rachunek inwestycyjny objęty podatkiem Belki.
1. Zbierz potrzebne dane:
- K (kapitał) – łączna wartość inwestycji (np. 200 000 zł).
- r (roczna stopa zwrotu) – przewidywany roczny zysk (np. 5% = 0,05).
- Limit aktywów objęty preferencją podatkową w OKI – 100 000 zł.
- Stawka podatku od nadwyżki aktywów OKI – przykładowo 0,85% = 0,0085.
2. Oblicz koszt podatku Belki
Podatek Belki jest naliczany wyłącznie od osiągniętego zysku.
- Podatek Belki = K × r × 0,19
Przykład:
- 200 000 zł × 0,05 × 0,19 = 1 900 zł
3. Oblicz koszt podatku w OKI
Po przekroczeniu limitu podatek jest naliczany od nadwyżki aktywów ponad 100 000 zł.
- Podatek OKI = (K − 100 000) × STAWKA OKI
Przykład:
Podobne artykuły
- (200 000 zł − 100 000 zł) × 0,0085 = 850 zł
Jeżeli ten sam kapitał na tradycyjnym rachunku przyniesie 5 proc. zysku, a cały zysk zostanie zrealizowany:
200 000 zł × 5 proc. = 10 000 zł zysku
10 000 zł × 19 proc. = 1 900 zł podatku Belki
Przy tych założeniach OKI daje oszczędność podatkową wynoszącą 1 050 zł. Jeżeli jednak portfel przyniesie stratę, podatek od wartości aktywów nadal wyniesie 850 zł. Na tradycyjnym rachunku sprzedaż akcji ze stratą nie powoduje powstania podatku dochodowego.
Przeczytaj też: Czy jest sens kupować srebrne monety? Niekorzystna zmiana – wprowadzenie pełnego VAT-u
Czy Osobiste Konta Inwestycyjne to przełom dla polskich inwestorów – komentarz
Sam pomysł zachęcania Polaków do inwestowania trudno krytykować. Problem polega na tym, że Osobiste Konta Inwestycyjne są przedstawiane jako sposób na ograniczenie podatku Belki. Tymczasem rozwiązanie wprowadza zupełnie inny mechanizm opodatkowania. Co więcej, wprowadzenie limitu i podatek zmieniający się wraz ze zmianą stopy referencyjnej powodują, że produkt jest jeszcze bardziej skomplikowany.
Paradoksalnie nawet niski podatek OKI może okazać się wyższy niż 19-procentowy podatek Belki. Moim zdaniem opodatkowanie podczas inwestowania powinno dotyczyć osiągniętego zysku, a nie samego faktu posiadania aktywów. Ewentualnie mogłaby to być jedna niska stawka bez ustanawiania progu zwolnienia. Tymczasem część inwestorów, zamiast śledzić wyniki swoich inwestycji, będzie zastanawiać się, co opłaca się bardziej.
Dużym problemem może okazać się też kwestia zaufania. Wielu Polaków pamięta reformę OFE i kolejne zmiany zasad oszczędzania wspieranych przez państwo. Stąd część inwestorów obawia się, że przyszłe rządy będą mogły zmieniać limity, stawki podatkowe lub zasady działania programu. Nawet najlepsza zachęta podatkowa nie zadziała, jeżeli oszczędzający nie uwierzą, że reguły gry pozostaną stabilne przez wiele lat. Zwłaszcza że dotrzymywanie słowa nie jest najmocniejszą stroną polskich polityków.
Jak będzie rozliczany nowy podatek od aktywów?
Rozliczenie podatku od wartości aktywów ma odbywać się przez e-Urząd Skarbowy. Instytucje prowadzące OKI przekażą fiskusowi informacje potrzebne do obliczenia daniny. Podatnik będzie składał zeznanie między 15 marca a 31 maja roku następującego po roku podatkowym. Do 31 maja trzeba będzie także zapłacić należny podatek. Pierwsze rozliczenie może więc przypaść na okres od 15 marca do 31 maja 2028 roku i dotyczyć aktywów posiadanych w 2027 roku.
Uwaga: Wszystkie przedstawione wyliczenia mają charakter orientacyjny i opierają się na założeniach, w tym przykładowej stawce podatku OKI wynoszącej 0,71% rocznie. Rzeczywista opłacalność OKI będzie zależeć m.in. od ostatecznego brzmienia przepisów, poziomu stóp procentowych NBP, struktury portfela, osiąganych stóp zwrotu oraz indywidualnej sytuacji podatkowej inwestora. Każdy przypadek warto analizować indywidualnie, a przedstawione przykłady nie stanowią porady inwestycyjnej ani podatkowej.
