Od 1 stycznia 2026 roku w przepisach dotyczących Małego ZUS Plus doszło do zmiany, która dla wielu przedsiębiorców może okazać się bardzo korzystna. Gdy widmo kolejnych znaczących podwyżek składek od nowego roku zmroziło przedsiębiorców, pojawił się promyk nadziei w postaci nowego brzmienia przepisu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustawodawca zdecydował się bowiem na całkowite uporządkowanie zasad liczenia okresów korzystania z ulgi, co w praktyce oznacza wyzerowanie dotychczasowych „liczników” Małego ZUS Plus. Dla osób, które w ostatnich 5 latach skorzystały z preferencji, wykorzystując cały limit czasowy, jest to realna szansa na ponowne obniżenie składek społecznych! I to nawet na kolejne trzy lata! Skorzystanie z możliwości opłacania niższych składek, wiąże się jednak ze spełnieniem określonych warunków, dochowaniem terminów oraz prawidłowym dopełnieniem formalności zgłoszeniowych i rozliczeniowych. Przedsiębiorco, sprawdź co musisz zrobić żeby zaoszczędzić na ZUSie!
Czym jest Mały ZUS Plus?
Mały ZUS Plus to szczególna forma preferencji w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne dla osób prowadzących działalność gospodarczą. W przeciwieństwie do tzw. „dużego ZUS”, gdzie składki społeczne są naliczane od sztywnej podstawy stanowiącej 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, w Małym ZUS Plus podstawę wymiaru składek ustala się indywidualnie, w oparciu o sytuację finansową przedsiębiorcy.
W praktyce oznacza to, że wysokość składek emerytalnych, rentowych, wypadkowych oraz dobrowolnej chorobowej, zależy od dochodu lub przychodu osiągniętego przez przedsiębiorcę w poprzednim roku kalendarzowym. Im niższe wyniki finansowe, tym niższe obciążenie składkami społecznymi. Jednak, zgodnie z art. 18c ust.2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, podstawa wymiaru składek u korzystających z Małego ZUS Plus nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego na dany rok kalendarzowy (podstawa przy tzw. dużym ZUS) i nie może być niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku (podstawa przy 24 miesięcznych składkach preferencyjnych dla nowych przedsiębiorców).
Warto podkreślić, że korzystanie z Małego ZUS Plus nie wiąże się z preferencjami w wysokości składki zdrowotnej. Składka ta jest ustalana na zasadach odrębnych, w zależności od wybranej formy opodatkowania i nie podlega obniżeniu w ramach tej ulgi.
Kto może skorzystać z Małego ZUS Plus?
Prawo do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w oparciu o zeszłoroczne dochody nie przysługuje jednak każdemu przedsiębiorcy. Korzystający musi spełniać łącznie warunki określone w art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Po pierwsze, przedsiębiorca musi prowadzić działalność gospodarczą przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku kalendarzowym. Ulga nie jest więc dostępna dla osób, które dopiero rozpoczynają działalność lub ją odwieszają po dłuższej przerwie.
Po drugie, kluczowe znaczenie ma limit przychodu. Jeżeli przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej za poprzedni rok przekroczył 120 000 zł, prawo do Małego ZUS Plus nie przysługuje. W sytuacji, gdy działalność była prowadzona tylko przez część roku, limit ten ustala się proporcjonalnie do liczby dni prowadzenia działalności.
Co więcej, przedsiębiorca musi mieścić się w czasowym limicie korzystania z ulgi, który od 2026 roku będzie liczony na nowych zasadach. To właśnie w tym zakresie dochodzi do najważniejszej zmiany.
Co zmienia się od 1 stycznia 2026 roku?
Od 2026 roku zmienia się sposób liczenia okresów korzystania z Małego ZUS Plus. Znowelizowane przepisy wprowadzają zasadę, zgodnie z którą przedsiębiorca może opłacać składki w ramach ulgi przez 36 miesięcy w każdym 60-miesięcznym okresie prowadzenia działalności gospodarczej. Okres pierwszych 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zaczyna się od pierwszego miesiąca kalendarzowego, w którym podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe była ustalona w oparciu o dochód z poprzedniego roku. Okresy kolejnych 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zaczynają się każdorazowo od pierwszego miesiąca kalendarzowego prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej po upływie poprzedniego okresu 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Co istotne, do okresów 36 miesięcy kalendarzowych i 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wlicza się jako pełny miesiąc każdy miesiąc kalendarzowy, w którym przedsiębiorca ustalał podstawę składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe według dochodu z poprzedniego roku lub prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy.
Co więcej, wcześniejsze korzystanie z ulgi (na starych zasadach) nie zamyka drogi do nowego limitu. Oznacza to, że nawet przedsiębiorcy, którzy w ostatnich 5 latach „wyczerpali” Mały ZUS Plus, mogą, po spełnieniu pozostałych warunków, od 2026 roku ponownie skorzystać z ulgi.
To rozwiązanie w praktyce porządkuje wiele sporów z ZUS i przywraca przewidywalność w planowaniu obciążeń składkowych.
Kiedy Mały ZUS Plus nie przysługuje?
Niestety, nie każdy przedsiębiorca, nawet nieprzekraczający limitu przychodów, może skorzystać z tej ulgi. Przepisy przewidują cały szereg wyłączeń.
Z Małego ZUS Plus nie skorzystają osoby, które znajdują się jeszcze w okresie ulgi na start albo opłacają preferencyjne składki ZUS w wysokości 30% minimalnego wynagrodzenia. Ulgi te nie łączą się ze sobą. Mały ZUS Plus może być kolejnym etapem, a nie alternatywą.
Prawo do ulgi jest również wyłączone, jeśli przedsiębiorca wykonuje działalność na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy w takim samym zakresie, w jakim wcześniej świadczył pracę na etacie. Jest to klasyczny mechanizm zabezpieczający przed „uciekaniem na samozatrudnienie”.
Z ulgi nie skorzystają także osoby rozliczające się kartą podatkową przy jednoczesnym zwolnieniu z VAT oraz prowadzące niektóre formy działalności (m.in. twórcy, artyści, wolne zawody, czy wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej).
Jak zgłosić się do Małego ZUS Plus – instrukcja krok po kroku
Krok 1. Sprawdź moment powstania prawa do ulgi
W pierwszej kolejności należy ustalić, od kiedy faktycznie przysługuje Mały ZUS Plus. Najczęściej jest to:
- 1 stycznia danego roku – jeżeli warunki były spełnione już w roku poprzednim,
- w momencie zakończenia okresu ulgi na start albo preferencyjnych składek ZUS,
- dzień wznowienia działalności gospodarczej, jeżeli spełnione są warunki przychodowe i prowadzenia działalności przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku kalendarzowym.
Od tej daty liczy się termin na zgłoszenie do ZUS.
Krok 2. Dochowaj terminu zgłoszenia
Zgłoszenia do Małego ZUS Plus należy dokonać:
- do 31 stycznia danego roku, albo
- w ciągu 7 dni od dnia, w którym przedsiębiorca zaczyna spełniać warunki do ulgi (jeżeli następuje to w trakcie roku).
Niedotrzymanie terminu skutkuje utraceniem prawa do ulgi w danym roku kalendarzowym, nawet jeśli wszystkie warunki materialne są spełnione.
Podobne artykuły
Krok 3. Wyrejestruj się z dotychczasowego kodu ubezpieczenia
Jeżeli przedsiębiorca był wcześniej zgłoszony do ubezpieczeń z innym kodem tytułu (np. „duży ZUS” albo preferencyjne składki), konieczne jest wyrejestrowanie z dotychczasowego kodu.
Dokonuje się tego poprzez złożenie formularza ZUS ZWUA, wskazując datę wyrejestrowania jako dzień poprzedzający objęciem Małym ZUS Plus.
Krok 4. Zgłoś się do ubezpieczeń z właściwym kodem Małego ZUS Plus
Następnie należy złożyć zgłoszenie do ubezpieczeń z kodem właściwym dla Małego ZUS Plus:
- 05 90 – jeżeli przedsiębiorca podlega ubezpieczeniom społecznym oraz zdrowotnemu,
- 05 92 – jeżeli podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu (sytuacje rzadsze).
Zgłoszenia dokonuje się na formularzu:
- ZUS ZUA – gdy zgłoszenie obejmuje ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,
- ZUS ZZA – gdy zgłoszenie dotyczy wyłącznie ubezpieczenia zdrowotnego.
Prawidłowy kod tytułu ubezpieczenia jest kluczowy – bez niego ZUS nie rozpozna prawa do ulgi.
Krok 5. Ustal podstawę wymiaru składek
Po dokonaniu zgłoszenia przedsiębiorca samodzielnie ustala indywidualną podstawę wymiaru składek społecznych zgodnie z zasadami Małego ZUS Plus, w oparciu o dane finansowe z poprzedniego roku.
Podstawa ta:
- nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia,
- nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.
Uwaga! ZUS udostępnia narzędzie do kalkulacji podstawy wymiaru składek dla korzystających z ulgi : https://www.zus.pl/firmy/przedsiebiorco-przeczytaj-wazne/maly-zus-mdg-/kalkulator-mdg .
Pamiętaj! Jeśli zaliczasz składki na ubezpieczenia społeczne (swoje i/lub osób współpracujących) do kosztów uzyskania przychodu, musisz je dodać do dochodu stanowiącego podstawę wymiaru składek społecznych w Małym ZUS Plus.
Krok 6. ZUS DRA za styczeń 2026 z obowiązkową częścią II
Korzystanie z Małego ZUS Plus wiąże się z obowiązkiem dołączenia do kompletu rozliczeniowego za styczeń dokumentu ZUS DRA cz. II(dla niezatrudniających pracowników) lub ZUS RCA cz. II, przeznaczonego specjalnie dla Małego ZUS Plus. W tej części wykazuje się m.in. informacje o:
- rocznym przychodzie lub dochodzie,
- liczbie dni prowadzenia działalności w poprzednim roku,
- ustalonej podstawie wymiaru składek.
Brak ZUS DRA cz. II lub jej nieprawidłowe wypełnienie może skutkować zakwestionowaniem prawa do ulgi i koniecznością dopłaty składek według zasad „dużego ZUS”.
Podsumowanie
Zmiany w Małym ZUS Plus od 2026 roku to jedna z najważniejszych informacji dla drobnych przedsiębiorców ostatnich lat. Reset liczników otwiera drogę do ponownego skorzystania z ulgi, ale tylko dla tych, którzy znają zasady i dopilnują formalności. Warto już teraz sprawdzić swoją sytuację i zaplanować zgłoszenie, bo w tym przypadku czas naprawdę gra kluczową rolę.
